Τρίτη, 31 Μαΐου 2011

Αγιά Σοφιά

Το χωριό βρίσκεται στη νοτιοανατολική Λήμνο. Για πρώτη φορά μνημονεύεται στα 1321 ως ένα από τα 25 χωριά που αποτελούσαν πατριαρχική εξαρχία. Η αρχική θέση του χωριού ήταν  3 χιλιόμετρα περίπου δυτικότερα, παραθαλάσσια, στο κόλπο του Μούδρου, στη θέση «Παλιόμαντρα».
Αγιά Σοφιά ονομάστηκε από τη ομώνυμη εκκλησία που υπάρχει στο χωριό και αρχικά ήταν αφιερωμένη στη Σοφία του Θεού. 
Οι αρχικοί οικιστές ήταν μόλις επτά ή δέκα οικογένειες που καλλιεργούσαν το πατριαρχικό κτήμα. Οι κάτοικοι συνολικά δεν ξεπερνούσαν τα πενήντα άτομα. 
Οι αρχικοί οικιστές πιστεύεται ότι ήταν από τη Κωνσταντινούπολη, Βυζαντινοί που εργάζονταν και καλλιεργούσαν το πατριαρχικό κτήμα και το ονόμασαν έτσι  για να τιμήσουν την Αγιά Σοφιά της Βασιλεύουσας.
Ο Γερμανός κλασσικός αρχαιολόγος και περιηγητής Alexader Conze στα 1858 επισκέφτηκε το χωριό και το σημείωσε στο χάρτη του.
Ο παλαιότερος ναός της Αγιάς Σοφιάς ήταν του 1914 αλλά γκρεμίστηκε από το σεισμό του 1968.
Η παλιά εκκλησία είχε ένα πανέμορφο καμπαναριό έργο του Κωνσταντή Αταλιώτη. 
Το Σεπτέμβρη του 1938 ο Γεώργιος Μέγας  με εντολή της Ακαδημίας Αθηνών  για λαογραφικούς σκοπούς επισκέφτηκε  την Αγιά Σοφιά, συνομίλησε με τους κατοίκους , εξέτασε τη μορφή των παλαιών σπιτιών του χωριού και φωτογράφησε τα σπίτια και τα οικιακά σκεύη τους.
Φωτογράφισε το σπίτι με την αξάτα και το κουβούκλι του Παν. Αχιλλιά με τους ιδιοκτήτες και τρεις  αγελάδες και  μοσχάρια να είναι μπροστά από το σπίτι. Επίσης το σπίτι με το αξάιτο του Γ.Πανταζή.
Στη φωτογραφία εικονίζεται το σπίτι  με τους ιδιοκτήτες και τα παιδιά τους. Δε φωτογράφιζε τα σπίτια μόνο εξωτερικά αλλά και εσωτερικά όπως το σπίτι του Δημητρίου Νικολή  με τη γωνιά, το ντουλάπι και τη πιατοθήκη. 
Στην Αγία Σοφιά οι κάτοικοι για να προφυλαχτούν από τις ληστρικές επιθέσεις των πειρατών και για να διαφυλάξουν τη ζωή και το βιός τους δημιούργησαν υπόγεια καταφύγια, τα οποία αποκαλούν «μουρσά».
Ένα τέτοιο καταφύγιο υπάρχει κοντά στην εκκλησιά του χωριού.   
Οι λόφοι γύρω από την Αγιά Σοφιά είναι γεμάτοι από ανεμόμυλους. 
Στην είσοδο του χωριού στη θέση «Τροχαλίδια» υπάρχουν στη σειρά τέσσερις ανεμόμυλοι.
Στην κορυφή του Παραδεισιού υπάρχει ο ναΐσκος της Παναγιάς τον οποίο οι ντόπιοι ονομάζουν «Πάνω Παναγιά» και τον οποίο επιστατούν, φροντίζουν και λειτουργούν οι Αγιοσοφίτες.
Οι κάτοικοι της Αγιάς Σοφιάς που μετοίκησαν στην Αθήνα στα 1976 δημιούργησαν τον πρώτο λημνιακό σύλλογο της Αθήνας.
Οι Αγιοσοφίτες ξεχωρίζουν για την αγάπη προς το τόπο τους και το χωριό τους και για τη δημιουργικότητα τους. 
Ευαγγελία Χ.Λιάπη

Δευτέρα, 30 Μαΐου 2011

Σκανδάλη ή Σκαντάλι

Ένα από τα πιο όμορφα και περιποιημένα χωριά της Λήμνου. Βρίσκεται στα νότια ανατολικά του νησιού.
Μνεία για το χωριό Σκανδάλη γίνεται πρώτη φορά στα 1321 ως ένα από τα 25 χωριά που αποτελούσαν πατριαρχική εξαρχία. Αναφέρεται χαρακτηριστικά:
«...τα περί την Αγίαν Μελιτηνήν χωρία του Βισσίνου, του Σκανδάλη και τα λοιπά».
Η παράδοση του χωριού αναφέρει, ότι το χωριό ονομάστηκε έτσι από τον ηγούμενο Σκανδάλιο, ο οποίος μόναζε σε ένα μοναστήρι που υπήρχε εκεί κοντά.
Οι  περιηγητές όμως αργότερα δεν κάνουν καμιά μνεία στο χωρίο του Σκανδάλη. Αντίθετα, οι περιγραφές τους ιδιαίτερα στα νηολόγια, περιορίζονται στο ακρωτήρι της Αγίας Ειρήνης, το οποίο ονομάζουν ως Punta dura ή απλώς Punta δηλαδή μυτερό ή σκληρό ακρωτήρι ή απλώς ακρωτήρι.
Στην ουσία, οι περισσότεροι από τους περιηγητές δεν έφτασαν ποτέ στο χωριό αλλά αντέγραφε ο ένας το χάρτη του άλλου.(Porcacchi 1572, Rosaccio 1598, Piacenza 1685, Coronelli 1690 και Choiseul-Gouffier 1785).
Ο Τούρκος χαρτογράφος, ο φοβερός και τρομερός Piri Reis ( 1521) ονομάζει το χωριό ως Köstere burnu.
Ο Conze στην ουσία είναι ο πρώτος περιηγητής που το επισκέπτεται, κάθεται σιμά στη βρύση του χωριού ενώ ο ιερέας του προσφέρει ψωμί με μέλι και ονομάζει το ακρωτήρι,  ακρωτήρι της Αγίας Ειρήνης.
Την ίδια ονομασία μεταδίδουν και οι Louis De Launay (1894), Hauttecoeur (1903) και Fredrich (1904).
Σήμερα το Σκαντάλι είναι ένα όμορφο, γραφικό και καθαρό χωριό της Λήμνου.
Πολιούχος του χωριού είναι ο Άγιος Νικόλαος και ο ναός του βρίσκεται στο κέντρο του χωριού.
Το χωριό φημίζεται για το εξαιρετικής ποιότητας θυμαρίσιο μέλι.
Οι κάτοικοι, οι ελάχιστοι που έχουν απομείνει ασχολούνται με τη γεωργία και την κτηνοτροφία.
Σήμερα δυστυχώς το μεγαλύτερο μέρος των κτημάτων του χωριού είναι χέρσα.
Οι κάτοικοι της Σκανδάλης ποτέ δεν ασχολήθηκαν με την αλιεία αν και ήταν το χωριό τος κοντά στη θάλασσα.
Χαρακτηριστικά, ο λαογράφος Γ.Μέγας που επισκέφτηκε τη Σκανδάλη στα 1940 γράφει: «Υπάρχουν μάλιστα χωριά, ως η Φυσίνη και η Σκανδάλη, εις τα οποία δεν ευρίσκεις ούτε ένα άνθρωπον καταγινόμενον εις την αλιείαν ,αν και ταύτα δεν απέχουν ουδέ έν τέταρτον της ώρας από την παραλίαν»[1].
Ευαγγελία Χ.Λιάπη


[1] Γ.Μέγας, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου, Αθήνα 1940

Σάββατο, 28 Μαΐου 2011

Ο κυρ Γεώργιος Αστράς,το Μούδρο και η μονή Βατοπεδίου

Ο μέγας στρατοπεδάρχης κυρ Γεώργιος Αστράς, ο οποίος έφερε το τίτλο "Δούκας και Κεφαλή της Λήμνου", στα 1362   δώρισε στη μονή Βατοπεδίου έναν πύργο ιδιόκτητο που είχε  στο Μούδρο και έκταση περί τις δύο χιλιάδες μόδια δηλαδή 1800 στρέμματα με σκοπό τη δημιουργία ενός  μετοχιού.
Η δωρεά επικυρώθηκε από τον αυτοκράτορα Ιωάννη Παλαιολόγο, με χρυσόβουλο στο οποίο αναφέρεται:
«Επεί ο περιπόθητος συμπέθερος της βασιλείας μου μέγας στρατοπεδάρχης κυρ Γεώργιος ο Αστράς ανέφερεν ότι έκτισε πύργον εξ οικείων κόπων και αναλωμάτων περί την νήσον Λήμνον εν τη τοποθεσία του Μούδρου, όντινα δη πύργον μετά και γης μοδίων δισχιλίων πλησίον τούτου διακειμένης αποκατέστησα εις Μετόχιον προσκυρώσας και δους αυτό τη εις το Άγιον Όρος του Άθω Μονή του Βατοπεδίου... εγένετο και ο παρών Χρυσόβουλλος λόγος της βασιλείας μου... την δ΄ του παρόντος μηνός... του ςωο΄ έτους …
Ιωάννης εν Χριστώ τω Θεώ πιστός βασιλεύς και Αυτοκράτωρ των Ρωμαίων ο Παλαιολόγος».
O Ιωάννης εκθρονίστηκε αλλά σύντομα ανακατέλαβε το θρόνο του.Πρώτο μέλημα να επιβεβαιώσει τη δωρεά.
Έτσι στα 1380 με νέο χρυσόβουλο ο Ιωάννης  επιβεβαιώσει την δωρεά  προς τη μονή Βατοπεδίου.
Σήμερα η μονή Βατοπεδίου διεκδικεί την περιοχή που σύμφωνα με τα χρυσόβουλα φέρεται ότι της ανήκει.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη


Παρασκευή, 27 Μαΐου 2011

Οι Βενετοί έμποροι και η Λήμνος


Aπό τα μέσα του 12 αιώνα υπήρχαν στην Λήμνο Bενετοί έμποροι. Οι Βενετοί είχαν καταφέρει από το 1082 να αποκτήσουν με χρυσόβουλο του αυτοκράτορα του Βυζαντίου Αλέξιου του Α,’[1] σημαντικά προνόμια όπως το δικαίωμα να εμπορεύονται ελεύθερα χωρίς να χρειάζεται να πληρώνουν δασμούς ελλιμενισμού και να διαθέτουν   Fondaco (αποθήκες).
Η εμπορική δραστηριότητα εκείνα τα χρόνια των Βενετών στη Λήμνο  ήταν πολύ έντονη και διέθεταν στο νησί αποθήκες. 
Μάλιστα στον Κότσινα είχε δημιουργηθεί μια ακμάζουσα βενετική παροικία.
Επειδή λοιπόν οι Βενετοί έμποροι έμεναν συχνά στο νησί είχαν ανάγκη από κάποιο ναό για να εκκλησιάζονται και για το λόγο αυτό, ζήτησαν στα 1136 από το  μητροπολίτη Λήμνου Μιχαήλ και πήραν την παραχώρηση του ναΐσκου του Αγίου Βλασίου ώστε να εκκλησιάζονται σύμφωνα με το καθολικισμό. 
Στο δωρητήριο ο μητροπολίτης Μιχαήλ έθεσε στους Βενετούς τον όρο να μην βγαίνουν έξω από τα προκαθορισμένα όρια του ναού και να μην παρενοχλούν τους γείτονες τους.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



[1] Το εμπόριο στη Μεσόγειο ήταν από τον 11ο αιώνα μονοπώλιο των ιταλικών πόλεων και κυρίως της Βενετίας και της Γένουας, που είχαν εξελιχθεί σε ισχυρές ναυτικές και εμπορικές δυνάμεις με την ανοχή των Βυζαντινών.


Τετάρτη, 25 Μαΐου 2011

οι Νavigaiosi



Στα 1260-1276 ο Paolo Νavigaiosi και στη συνέχεια η χήρα του, διοικούν την Λήμνο.
Ο αυτοκράτορας Μιχαήλ Η’ Παλαιολόγος φοβούμενος εξάπλωση των Βενετών και των Γενοβέζων αποφασίζει να τους πάρει τις αυτοκρατορικές κτήσεις που αυτοί κατείχαν.
Ο Paolo Νavigaiosi που ακόμα κατείχε τον τίτλο του Μεγάλου Δούκα είχε στην κατοχή του το κάστρο της Μύρινας το οποίο είχε επανδρώσει με μια φρουρά 70 ανδρών.
Τόσο όμως ισχυρή ήταν η αντίσταση του Paolo Νavigaiosi στην βυζαντινή πολιορκία ώστε ο αυτοκράτορας αναγκάστηκε να του προσφέρει 60.000 χρυσά πέρπυρα με αντάλλαγμα την παράδοση του κάστρου.
Ο Paolo Νavigaiosi περιφρονητικά απέρριψε την πρόταση του αυτοκράτορα.
Αλλά και ακόμα μετά το θάνατο του Paolo Νavigaiosi, η σύζυγος του, η  Μεγάλη Δούκισσα και αδελφή του Δούκα Marco II της Νάξου, σθεναρά αντιστεκόταν.
Ο αυτοκράτορας εκνευρισμένος από την συμπεριφορά των Νavigaiosi, αναγκάστηκε να αναθέσει την κατάληψη της Λήμνου στον Λικάριο .
Ο Λικάριος κατάφερε και εκτόπισε αρχικά από την Λήμνο τους Filocalo Gradenigo και Giovanni Foscari (1275) που κατείχαν εκτάσεις στο νησί και διοικούσαν το  Μούδρο και τα γύρω χωριά.
Η Μεγάλη Δούκισσα όμως συνέχισε να αντιστέκεται και μόνο μετά από 3 χρόνια πολιορκίας (1273-1276), αναγκάστηκε να το εγκαταλείψει παίρνοντας όλο το σιτάρι από τις σιταποθήκες, το μολύβι από τη στέγη του μεγάρου, τα ρούχα ,τα κοσμήματα και τα χρήματα από το κάστρο.
Αρκετοί  από τους κατοίκους του νησιού μετά την άλωση της Λήμνου από τον Λικάριο, κατέφυγαν μαζί του στην Εύβοια και έγιναν πειρατές.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη

η Αγία Ευφημία και η Λήμνος



Κατά την περίοδο της Εικονομαχίας στα 770-775 ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος Ε’, ο επονομαζόμενος Εικονομάχος, διέταξε να πετάξουν στην θάλασσα το λείψανο της Αγίας Ευφημίας. Η λάρνακα μέσα στην οποία φυλασσόταν το λείψανο της Αγίας, αφού διέσχισε τον Εύξεινο Πόντο  «προσώκειλε» στην Λήμνο.

Οι κάτοικοι του νησιού το βρήκαν στην παραλία, του απέδωσαν τις τιμές που του άρμοζαν και το φύλαξαν στο νησί. To 790 η  αυτοκράτειρα Ειρήνη έκανε την ανακομιδή του σκηνώματος της Αγίας Ευφημίας από την Λήμνο στην Κωνσταντινούπολη.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη

Τρίτη, 24 Μαΐου 2011

Μετονομασία Χωριών της Λήμνου

Κωδικός οικισμού 
Ημερομηνία μετονομασίας 
ΦΕΚ:


Παλαιά ονομασία 
Νέα ονομασία 
83112201

20/9/1955

287/1955

Πεσπεράγου

Πεδινόν
83100101

20/9/1955

287/1955
Κάστρον
Μύρινα

83110601
20/9/1955

287/1955

Σβερδιά

Δάφνη

83110801

20/9/1955

287/1955

Σαρπίον
Καλλιθέα

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2011

Δοξασίες της Λήμνου II



Φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά
Πίστευαν για τις ελιές που κάποιος έχει στο πρόσωπο, πως αν τις έχει στο μάγουλο, αυτός ο άνθρωπος θα ζήσει μια πλούσια ζωή. 
Αν υπήρχε ελιά μέσα στα φρύδια, το άτομο αυτό θα χήρευε.
Αν τύχαινε και είχε δυο κορυφές στο κεφάλι, αυτό το άτομο θα έκανε δυο γάμους ή θα είχε δυο μεγάλες σχέσεις.
Σημάδια καλοτυχίας ή κακοτυχίας
«Θα μας έρτ μουσαφίρ’ς»[1] έλεγαν όταν ακουγόντουσαν τριξίματα στο πάτωμα ή στην οροφή του σπιτιού.
Αν έτριζε κάποια εικόνα στο εικονοστάσι, πίστευαν, ότι κάποιο κακό θα συμβεί στους ενοίκους .
«Τ’ Αγιολιά ξετάζουν τα πρόβατα πως πλαγιάζουν. Αν είναι αντίκρυ στον ήλιο πλαγιασμένα, είναι καλοχρονιά στα πρόβατα άμα είναι προς τη νοτιά, δεν είναι καλοχρονιά.
 Άμα είναι ανακατεμένα, αλλά στον ήλιο κι άλλα στη νοτιά, είναι χρονιά μπερδεμένη, δε’ναι καλή».[2]
Έλεγαν, πως αν τύχει και την ημέρα του Αγίου Ιωάννη τύχει, να καθρεπτιστεί το πρόσωπο στο νερό του πηγαδιού το ξημέρωμα, αυτό είναι πολύ καλό σημάδι.Προμήνειε μια χρονιά χωρίς στεναχώριες και ταλαιπωρίες.«Όταν τ’άη Γιαννιού,24 Ιουνίου, φαίνεται το πρόσωπο σου σύνταχα(=την αυγή) στο πηγάδι μέσα στο νερό, θα περάσεις χρονιά χωρίς στεναχώριες».
Όνειρα
«Άμα πέφτουν τα φύλλα απ’τα δένδρα, τα ονείρατα δεν έχουν σημασία»[3].Πίστευαν, πως τα όνειρα του φθινοπώρου, δηλαδή της περιόδου που τα φύλλα των δένδρων πέφτουν, τα όνειρα δε είναι προφητικά.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη


[1] Γεώργιος Μέγας , Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου(1941-1942)
[2] Γεώργιος Μέγας, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου 1941-1942)

[3] [3] Γεώργιος Μέγας, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου 1941-1942)


Τετάρτη, 18 Μαΐου 2011

Η Λήμνος στα 1770


Περιγραφή ιστορικό-γεωγραφική του Αρχιπελάγους, των ακτών, των νήσων και της οθωμανικής κυριαρχίας.Περιλαμβάνει επίσης  στο τρίτο γεωγραφικό χάρτη αναπαράσταση  των συγκρούσεων ανάμεσα στη Ρωσία και την Υψηλή Πύλη.(Βενετία 1770)
Stalimene, σήμερα την αποκαλούν Λήμνο, νησί του Αρχιπελάγους. Είναι πολύ καλλιεργήσιμη και παράγει ένα ξεχωριστό κρασί   αλλά δεν έχει καλά λιμάνια.
Η πρωτεύουσα της έχει το ίδιο όνομα και μολονότι δεν είναι πολύ μεγάλη σε έκταση είναι καλοχτισμένη και δυνατή.
Το νησί ανήκει στους Τούρκους που το εκμεταλλεύονται όπως και τη λημνία γη, η οποία τιμάται από τους γιατρούς ως φάρμακο για την αιμορραγία και την καλή ροή του αίματος.
Μετάφραση :Ευαγγελία Χ.Λιάπη

Λουρί-εγκατάσταση προιστορικών κυνηγών και ψαράδων


Στη θέση Ούριακος της παραλίας Λουρί ανάμεσα στη Σκανδάλι και τη  Φυσίνη εκεί μια ομάδα  αρχαιολόγων Ελλήνων, Ιταλών και Αμερικανών  με επικεφαλής τον καθηγητή της Προϊστορικής Αρχαιολογίας στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης Νίκο Ευστρατίου,  έφερε στο φως τα απομεινάρια μιας εγκατάστασης κυνηγών και ψαράδων που κατοίκησαν την περιοχή γύρω στα 12.000 π.Χ.
Βρέθηκαν πολλά λίθινα εργαλεία σε πολύ καλή κατάσταση. 
Η συγκεκριμένη περιοχή κρύβει ακόμα πολλά μυστικά.

Τρίτη, 17 Μαΐου 2011

Περιγραφή της νήσου Λήμνου που σήμερα αποκαλείται Stalimene (T.Porchacci)



Stalimene νησί του Αρχιπελάγους
Είναι πολύ ξεκάθαρο εκείνο που συμβάλει στη μεγαλοσύνη της. 
Γιατί είναι ένα νησί  αυτάρκες σε πολλά πράγματα,το οποίο υμνήθηκε από τους αρχαίους ποιητές κυρίως από τους γιατρούς, όπως αργότερα θα αναλύσω.
Βρίσκεται μακριά από τη Δήλο που σήμερα ονομάζεται Sdile, πατρίδα του Απόλλωνα, σε απόσταση 250 μίλια από το νησί της Θάσου με το οποίο συνορεύει βορειοδυτικά και από  τη Μυτιλήνη εξήντα μίλια. 
Κείτεται απέναντι από τη Τροία και είναι ένα νησί με χαμηλούς λόφους. Παλαιότερα την αποκαλούσαν Λήμνο και τώρα την αποκαλούν Stalimene  γιατί μοιάζει με Λίμνη, γιατί Λιμινι στα ελληνικά σημαίνει Λίμνη και έχει περίμετρο 100 μίλια. Διάβασα ότι υπήρχαν εκείνα τα πρώτα χρόνια δυο πόλεις η Μύρινα και η Ηφαιστεία για τις οποίες θα μιλήσω πιο κάτω.
Έχει πολύ καλά λιμάνια που καλύτερα να τα αποκαλούμε κόλπους ,οι οποίοι όμως επειδή είναι ρηχή η θάλασσα είναι επικίνδυνοι να τους πλησιάσεις.
Είναι επίπεδη και πολύ καλλιεργήσιμη κυρίως με σιτάρι και αμπέλια. Υπάρχουν πολλά κάστρα με μεγαλύτερο το κάστρο του Μούδρου όπου υπάρχει και λιμάνι.
Υπάρχει και ένα άλλο που βρίσκεται νοτιοδυτικά και λέγεται Παλαιόκαστρο δηλαδή Παλαιό Κάστρο και  βρίσκεται πάνω σε μια μυτερή κορυφή από όπου βλέπει τη θάλασσα. 
Σχεδόν στο μέσο του νησιού προς τα δυτικά βρίσκεται η Stalimini και κάτω από αυτή προς  τις ανατολικές ακτές της θάλασσας είναι η Sala και στο Garbino κοντά υπάρχει μια κορυφή, Cogito το λένε,  κάστρο ανώνυμο που ακόμα και σήμερα έτσι ονομάζεται.
Οι πόλεις Μύρινα και Ηφαιστεία ήταν στα χρόνια του Γαληνού η μια στην ανατολή κι άλλη στη δύση. Εδώ κοντά υπήρχε ένας λόφος κόκκινου χρώματος σκεπασμένος με κοκκινωπό χρώμα που μοιάζει με αρένα. Σε αυτό το βουνό δεν υπάρχουν δένδρα ούτε φυτρώνουν κάποια φυτά. 
Στην κορυφή του λένε οι ποιητές ότι έπεσε ο Ήφαιστος όπως θα διαβάσεις παρακάτω και προφανώς από σεβασμό προς το θεό ο λόφος είναι γυμνός και έχει αυτό το χρώμα. 
Στο  λόφο αυτό τιμάται ο Ποσειδώνας και κοντά σε αυτόν υπήρχε ο ναός του Φιλοκτήτη, μέσα στον οποίο υπήρχε ένας ιερέας που κάθε χρόνο πήγαινε στο λόφο, έκανε θυσίες ρίχνοντας σιτάρι και κριθάρι και μετά συνέλεγε από το μέρος που του φαινόταν το καλύτερο χώμα, το ανέβαζε πάνω στο κάρο του και το έφερνε στο ναό, το εξάγνιζε και το σχημάτιζε σε μικρά δίσκια και τα σφράγιζε με τη σφραγίδα της Άρτεμης. 
Αυτό το χώμα ονομαζόταν Terra sigillata(=σφραγισμένο χώμα), Λημνιακό Χώμα και Ιερό Χώμα.
Αυτό ήταν το σφραγισμένο χώμα που τόσο υμνήθηκε από τους αρχαίους γιατρούς και ιδιαίτερα από το Γαληνό στο ένατο βιβλίο των Απλών Επιστημών, όπως στο σημείο που αναφέρει ότι  ήταν θαυμάσιο φάρμακο για την επούλωση των τραυμάτων, για τη ροή του αίματος, για λοιμώδης ασθένειες, για δαγκώματα από δηλητηριώδη ζώα, για προστασία από τα δηλητήρια, για την πρόκληση εμετού για την αποβολή από τον οργανισμό δηλητηρίων που έχουν καταναλωθεί και για άλλες ασθένειες.
Αυτό το χώμα σήμερα εξορύσσεται με μεγάλη συνοδεία και σφραγίζεται με την σφραγίδα του Σουλτάνου των Τούρκων και λίγο δίνεται και  στους Χριστιανούς. Σε αυτό το νησί ήταν το εργαστήρι του Ηφαίστου και εδώ λέγεται ότι η Αφροδίτη ερωτόσμιξε με τον Άρη και την μοιχεία της φανέρωσε ο Ήλιος στον Ήφαιστο, ο οποίος με ένα δίχτυ τους συνέλαβε και τους δυο γυμνούς. Από τότε οι γυναίκες της Λήμνου μισούσαν την Αφροδίτη ,ως μοιχαλίδα και ενώ θυσίαζαν στους άλλους θεούς περιφρονούσαν την Αφροδίτη. Θυμωμένη μαζί τους η θεά τις έκανε να αναδύουν μια δυσοσμία που να απωθεί όλους τους άνδρες.
Οι γυναίκες μη αντέχοντας την περιφρόνηση, περίμεναν την κατάλληλη στιγμή για να εκδικηθούν.
Έτσι όταν οι άνδρες πήγαν για μια πολεμική επιχείρηση  στη Θράκη ,αυτές σκότωσαν όλους τους άνδρες ,όσους είχαν μείνει στο νησί.
Το ίδιο έκαναν και σε αυτούς που επέστρεψαν νικητές στο νησί οδηγώντας τους στο θάνατο, ενώ αυτοί κοιμόντουσαν.
Μια μόνο η Υψιπύλη χάρισε τη ζωή στον πατέρα της ,το βασιλιά Θόαντα. 
Τον απομάκρυνε  από το νησί ενώ προσποιήθηκε το χαμό του και έγινε βασίλισσα του νησιού. 
Μαζί της έσμιξε αργότερα ο Ιάσονας ενώ πήγαινε στη Κολχίδα. 
Εδώ αναφέρει ο Όμηρος στην πρώτη ραψωδία της Ιλιάδας έπεσε ο χωλός Ήφαιστος, πάνω σε εκείνο το λόφο που εγώ περιέγραψα πριν από λίγο και που τόσο δοξάζεται ως λημνία γη.
Στα χρόνια του Πάπα Καλίστου ΙΙΙ, ο  Λουδοβίκος Πατριάρχης της Ακουλίας ο οποίος βρισκόταν στις υπηρεσίες του Πάπα, με δεκαέξι γαλέρες συγκρούστηκε με τους Τούρκους και μετά από τρία χρόνια εχθροπραξιών κατέλαβε πολλούς τόπους και αφαίρεσε το νησί από την δικαιοδοσία των Τούρκων.
Μόλις όμως αυτός αποχώρησε οι Τούρκοι την επανακατέβαλαν  και την κατέχουν έως τις μέρες μας. 
Το νησί αναφέρει και ο Τίτος Λίβιος στο όγδοο βιβλίο  της τρίτης Δεκάδας, λέγοντας ότι την κατέλαβαν ο Πούμπλιο Σουπλίκιο Προκόνσολο και ο βασιλιάς Άτταλος έχοντας ενώσει τις δυνάμεις τους ενάντια στο βασιλιά Φίλιππο της Μακεδονίας.
Έχει επίσης υμνηθεί και από άλλους δημιουργούς για τους  λόγους στους οποίους πρωτίστως αναφέρθηκα.
Μετάφραση: Ευαγγελία Χ. Λιάπη

Δοξασίες της Λήμνου



Οι κάτοικοι της Λήμνου,τα παλιά τα χρόνια, πίστευαν πολύ στο μάτι, «στο μάτιασμα».
Πίστευαν, πως ορισμένοι άνθρωποι είχαν την δύναμη, να ματιάσουν και να προκαλούν κακό.
Έλεγαν, πως μάτιαζαν, όσοι είχαν φρύδια ενωμένα, ήσαν γαλανομάτες και ήσαν νηστικοί.
Για το λόγο αυτό, φορούσαν στα παιδιά τους φυλαχτά. 
Το πιο γρήγορο φυλαχτό, πριν βγει το παιδί από το σπίτι, ήταν μουτζούρα στη ρίζα του αυτιού του.
Οι μητέρες συνήθιζαν να φτιάχνουν φυλαχτά για τα παιδιά τους.
Το φυλαχτό ήταν ένα τριγωνικό ύφασμα, που επάνω του είχαν κεντήσει ένα σταυρό, ενώ μέσα περιείχε αντίδωρο της Μεγάλης Πέμπτης, λουλούδια από τον επιτάφιο ή από το σταυρό ή κηρομαστίχη από εγκαίνια εκκλησίας.
Καλό φυλαχτό ήταν επίσης το σκόρδο. Το σκόρδο το μονοκέφαλο.[1]
Όταν κάποιος ματιαστεί, νοιώθει άσχημα, κόβεται, χασμουριέται, πάει να σκάσει. Το ίδιο ακριβώς όμως  συμβαίνει και  στα ζώα αλλά και στα φυτά[2] ενώ τα άψυχα,τα αντικείμενα δηλαδή πέφτουν  και σπάνε.
Όταν κάποιος είχε ματιαστεί, έπρεπε άμεσα,  να ξεματιαστεί.
Ένας τρόπος ξεματιάσματος ήταν, να πάρουν ένα φλιτζανάκι, να βάλουν μέσα νερό και να στάξουν τρεις σταγόνες λάδι από το καντήλι ή απλώς λάδι λέγοντας: «Εις το όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος, Αμήν» ή «Άγιοι Ανάργυροι ,γιατροί και θαυματουργοί επισκέψασθε τας ασθενείας ημών, δωρεάν ελάβετε δωρεάν δότε ημίν.» 
Με το νερό στη συνέχεια ραντίζουν το ματιασμένο. 
Το νερό, όταν τέλειωναν το ξεμάτιασμα, έπρεπε να το αδειάσουν σε μέρος, που δεν πατιέται από άνθρωπο ή ζώο. Κυρίως το άδειαζαν σε κάποιο περιβόλι ή μέσα σε κάποια γλάστρα.
Όταν  ένα παιδί ήταν κακοδιάθετο, ματιασμένο, άρρωστο, «αστοχημένο» το έπαιρναν και το πήγαιναν και το έριχναν σε τρίστρατο,«όταν το παιδί είναι αστοχ’μένου, (αδύνατο και δεν μπορεί να πάρη απάνω του) το παίρουν και το πάν στο σταυροδρόμ’ και το κυλούν εκεί.»[3]
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



[1] Το σκόρδο αυτό για να μην βγάλει ρίζες το πήγαιναν στη θάλασσα και το βουτούσαν και έτσι το χρησιμοποιούσαν για φυλαχτό.
[2] Τα φυτά μαραίνονται.
[3] Γεώργιος Μέγας, Επετηρίς του Λαογραφικού Αρχείου 1941-1942

Δευτέρα, 16 Μαΐου 2011

Παλιό Σχολείο Καμινίων


Το πρώτο σχολείο στα Καμίνια άρχισε να λειτουργεί γύρω στα 1860 και λειτούργησε μέχρι το 1931.
Βρίσκεται ακριβώς δίπλα στην Κεντρική Εκκλησία του χωριού. Πρόκειται για ένα διώροφο πέτρινο οίκημα.
Στο οίκημα αυτό κατά το έτος 1907 φοιτούσαν 73 μαθητές (43 αγόρια και 30 κορίτσια).
Tο σχολείο ήταν τριτάξιο  (Α+Β,Γ+Δ,Ε+ΣΤ) και είχε ένα δάσκαλο. Το ωράριο των μαθημάτων ήταν 8-12π.μ. και 2-5μ.μ.
Μετά το 1931 το παλιό σχολείο χρησίμευσε ως εργαστήρι και χώρο αποθήκευσης των αρχαιοτήτων κατά την διάρκεια των ανασκαφών από την Ιταλική αρχαιολογική Σχολή της Αθήνας κατά τα έτη 1931-1936.Εκεί οι εργάτες έπλεναν τα ευρήματα από τις ανασκαφές της Πολιόχνης και τα στέγνωναν. 
Στη συνέχεια το κτίριο χρησιμοποιήθηκε στη διάρκεια της κατοχής από τους Γερμανούς..
Αργότερα χρησιμοποιήθηκε από τον αγροτικό συνεταιρισμό του χωριού, και τα τελευταία χρόνια είναι η έδρα του πολιτιστικού συλλόγου «Ποσειδών».
Τον Ιούνιο του 2010 κατά τη διάρκεια εργασιών  αντικατάστασης της στέγης στον ανατολικό τοίχο μαζί με άλλες πέτρες εντοπίσθηκε μια μαρμάρινη  στήλη.
Η στήλη είναι εγχάρακτη, πιθανότατα των κλασσικών χρόνων.  
Πρόκειται στην ουσία για μια μαρμάρινη στήλη της οποίας σώθηκε  το επάνω τμήμα της στήλης διαστάσεων 35X20 περίπου εκ.
Στη στήλη υπάρχουν 17 σειρές αρχαίου κειμένου.
Πιθανότατα πρόκειται για επιτύμβια στήλη. Δεν γνωρίζουμε που αρχικά υπήρχε η στήλη και ποιοι και για ποιους λόγους την εντοίχισαν στην οροφή του παλιού σχολείου.
Τη στήλη παρέδωσε στις 9 Ιουνίου του 2010 στο αρχαιολογικό μουσείο, ο κύριος Νίκος Δελβερούδης μέλος του προεδρείου του συλλόγου.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη

Παρασκευή, 13 Μαΐου 2011

Stalimene




Oι Φράγκοι βοηθούμενοι από την αμάθεια των ντόπιων διέφθειραν τα ελληνικά κύρια ονόματα κατά τρόπο που να γίνονται αγνώριστα σε όσους δεν γνώριζαν την Ιταλική γλώσσα. 
Έτσι η Λήμνος από παράφραση των Φράγκων από Λήμνος, το νησί ονομάστηκε Stalimene.
Stalimene ή Stalimeni =Στο λιμάνι ή Εις την Λίμνην

Σάββατο, 7 Μαΐου 2011

Φιλοκτήτης Σύμβολο της ανθρώπινης εγκατάλειψης


Ονομαστός τοξότης, γιος του Ποίαντα και της Δημώνασσας. Ηγεμόνας της θεσσαλικής Μελίβοιας στα ρίζα του Κισσάβου.
Φίλος εγκάρδιος του Ιάσονα και του Ηρακλή μετά τον θάνατο του οποίου κληρονόμησε τα όπλα του, το τόξο του με τα φαρμακερά βέλη, τα βουτηγμένα στο αίμα της Λερναίας Ύδρας.
Μαζί με άλλους ηγεμόνες , έλαβε μέρος στην εκστρατεία κατά της Τροίας με επτά (7) πλοία και τριακόσιους πενήντα (350)  άνδρες.
Σημειώνει ο Όμηρος στην Ιλιάδα:[1]
«και ο Φιλοκτήτης αρχηγός, εξαίσιος τοξότης
Μ’επτά καράβια ολόμαυρα κι επάνω στο καθένα
Ήσαν τοξότες θαυμαστοί πενήντα κωπηλάτες
Αλλά εκείνος έμεινε στην Λήμνο την αγίαν
Που τον αφήκαν οι αχαιοί φρικτά βασανισμένον
Απ’την πληγή που του’φερεν ολέθρια νεροφίδα
Εκεί θλιμμένος έμενεν,αλλά έμελλαν οι αργείοι
Ογλήγορα να ενθυμηθούν τον μέγα Φιλοκτήτη»
Αυτά αναφέρει ο κλυτός αοιδός για τον Φιλοκτήτη, ενώ ο Θουκυδίδης[2] σχολιάζοντας το γεγονός θα υποστηρίξει πως τα καράβια του Φιλοκτήτη ήταν από τα λιγότερα επανδρωμένα μια και τα πλοία των Βοιωτών είχαν επανδρωθεί με 120  άνδρες έκαστο.
Στην Οδύσσεια[3] ο Όμηρος θα τονίσει την ικανότητα του Φιλοκτήτη στο δοξάρι δια στόματος του Οδυσσέα:
«απ’όλους μ’έπαιρνε σ’αυτό μονάχα ο Φιλοκτήτης
Με το δοξάρι οι Αχαιοί σαν ρίχναμε στην Τροία».
Αυτόν λοιπόν τον εξαίσιο τοξότη, οι Αχαιοί θα εγκαταλείψουν στην Λήμνο, εξαιτίας ενός ατυχήματος που’χε ο Φιλοκτήτης στο νησί Χρύση[4].
Ο Φιλοκτήτης  είχε ξαναπεράσει από εκεί τα παλιά τα χρόνια και είχε δει τον Ιάσονα να της ιδρύει βωμό. Εκεί οι Αχαιοί  προσάραξαν για να προσφέρουν θυσίες στην θεά Χρύση.
Στα "Κύπρια έπη", χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι  οι Έλληνες πήγαν στην Τένεδο «και ευωχουμένων αυτών Φιλοκτήτης υφ΄ ύδρου πληγείς διά την δυσοσμίαν εν Λήμνω κατελείφθη.»
Ο Φιλοκτήτης είχε την ατυχία  να τον δαγκώσει το ιερό θαλασσινό φίδι, μια νεροφίδα που προστάτευε το βωμό της θεάς και του προκάλεσε πληγή αγιάτρευτη που μύριζε ανυπόφορα.
Κάποιος ανώνυμος αρχαίος σχολιαστής αναφέρει πως η νύμφη Χρύση τον ερωτεύτηκε και επειδή εκείνος δεν υπέκυψε στον έρωτα της, έστειλε το ιερό της φίδι και τον τιμώρησε.
Οι Αχαιοί μη μπορώντας να αντέξουν τις αγριοφωνάρες[5] και τις κατάρες του, καθώς και την μυρωδιά που ανέδιδε η πληγή του, αποφάσισαν με προτροπή του Οδυσσέα, κάποια στιγμή που εκείνος κουρασμένος από τους πόνους αποκοιμήθηκε,  να τον εγκαταλείψουν στην Λήμνο.
Δέκα χρόνια αργότερα και ενώ τα πράγματα δεν πήγαιναν καλά για τους Αχαιούς ήρθε η προφητεία του μάντη Έλενου, πως η πόλη θα παρθεί μόνο αν οι Έλληνες κατέχουν τα όπλα του Ηρακλή.
Τότε μόνο οι Πανέλληνες θυμήθηκαν τον Φιλοκτήτη που «κρατέρ άλγεα πάσχων».
Έτσι ξεκινούν από την εξοχή της Τροίας ο Νεοπτόλεμος, ο γιος του Αχιλλέα και ο Οδυσσέας με σκοπό να πάνε στην Λήμνο και να πάρουν από τον Φιλοκτήτη τα όπλα του Ηρακλή.
Η αλήθεια είναι πως η αποστολή αυτή δεν θα είχε και μεγάλη επιτυχία αν δεν συμμετείχε σε αυτή ο Νεοπτόλεμος.Ο Οδυσσέας ήταν το τελευταίο άτομο που ο Φιλοκτήτης ήθελε να δει μη ξεχνώντας, ποιανού ιδέα ήταν , να εγκαταλειφθεί στο νησί της Λήμνου.
Έτσι κατά άλλους από τον Νεοπτόλεμο και κατ’άλλους από το όραμα του ίδιου του Ηρακλή, ο Φιλοκτήτης δέχτηκε όχι μόνο να δώσει τα όπλα αλλά πήγε και ο ίδιος να συμμετάσχει στο πάρσιμο της πόλης της Τροίας.
Εκεί θεραπεύτηκε κατά τον Όμηρο από τον Μαχάονα, το γιο του Ασκληπιού, ενώ κατ’άλλους από τον Πύλιο το γιο του Ηφαίστου.
Το γεγονός ο Φιλοκτήτης φέρεται να θεραπεύτηκε από τον Πύλιο το γιο του Ηφαίστου ερμηνεύει καλύτερα το γεγονός και τον συνδέει περισσότερο με την Λήμνο.
Γιατί ο Πύλιος συνδέεται με τον  πυλό, το πλασμένο χώμα και ο Ήφαιστος ο πατέρας του Πύλιου είναι ο προστάτης  θεός της Λήμνου.
Στις αφηγήσεις των αρχαίων και κυρίως στην αφήγηση του Ομήρου υπάρχουν αρκετά δυσνόητα σημεία που δημιουργούν πλήθος από απορίες.
Ο Φιλοκτήτης  έλαβε μέρος στην εκστρατεία με 7 πλοία επανδρωμένα το καθένα με 50 άνδρες. Είχε λοιπόν στην διάθεση του 350 άνδρες, οι οποίοι βρισκόταν κάτω από τις οδηγίες του.
Ο Όμηρος αποσιωπάει το γεγονός για το πως αντέδρασαν οι άνδρες του. Αναφέρει μόνο πως στην αρχηγία τον αντικατέστησε ο Μέδονας.
Και αυτόν ποθούσεν ο λαός, αν κι άναρχοι δεν ήσαν.
Ήταν ο Μέδων αρχηγός, εκείνος οπού νόθον
απ’ τον Οϊλέα πορθητήν εγέννησεν η Ρήνη.
Έλαβαν μέρος στον πόλεμο με τον νέο τον αρχηγό τους ή παρέμειναν μαζί του στην Λήμνο περιμένοντας την εξέλιξη του πολέμου.
Ο Φιλοκτήτης πάλι πως και δεν ήρθε σε εμπορική συναλλαγή με τον Λήμνιο έμπορο και τροφοδότη των Ελλήνων  Εύηνο.
Την ύπαρξη του οποίου ο Όμηρος αναφέρει αρκετές φορές να συνδιαλέγεται όχι μόνο με τους Έλληνες αλλά και με τους Τρώες.
Πως λοιπόν ο Φιλοκτήτης δεν εξαγόρασε την μετακίνηση του  προς την πατρίδα του ή προς την Τροία.
Γιατί αν το ατύχημα συνέβη στο νησί Χρύση γιατί οι Αχαιοί τον μετέφεραν στην Λήμνο και δεν τον άφησαν στη Χρύση;
Ακόμα κι αν δεχτούμε την άποψη του Σοφοκλή ότι τον εγκατέλειψαν στην Λήμνο επειδή από τις φωνές και τις κατάρες του δεν μπορούσαν να κάνουν τις σπονδές για τις οποίες είχαν πάει γιατί δεν τον άφησαν στην Τένεδο που ήταν στην πορεία τους αλλά επέλεξαν την Λήμνο.
Απορίας άξιο παραμένει γιατί ο Μαχάονας δεν τον βοήθησε εξαρχής να θεραπευτεί αλλά περίμενε να περάσουν δέκα  χρόνια. 
Οι Αχαιοί δεν εγκατέλειψαν άσπλαχνα και τυχαία τον Φιλοκτήτη στο νησί αλλά τον άφησαν εκεί για να θεραπευτεί από τον λημνιακό πυλό, το λημνιακό χώμα
Δεν μπορεί να θεωρηθεί σύμπτωση ότι στην Λήμνο κατά την αρχαιότητα γινόταν η εξόρυξη της λήμνιας γης, που είχε θεραπευτικές ιδιότητες έναντι των δηλητηρίων και θεράπευε τις πληγές.
Πύλιος θα πει πλασμένο χώμα αλλά και την λημνία γη, την terra sigilata μετά την εξόρυξη της την έπλαθαν σε δισκία
Ο Φιλοκτήτης λοιπόν έμεινε στην Λήμνο για να θεραπευτεί. Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Φιλόστρατος[6] :
"Ο Φιλοκτήτης εγκαταλείφθηκε στη Λήμνο, όμως δεν τον άφησαν χωρίς να υπάρχει κάποιος να τον φροντίζει ούτε περιφρονήθηκε από το Ελληνικό στράτευμα. Έμειναν μαζί του πολλοί κάτοικοι της Μελίβοιας, των οποίων ήταν στρατηγός, και οι Αχαιοί έκλαψαν όταν αυτός ο γενναίος και εξαίρετος άνδρας αναγκάστηκε να τους αφήσει". Γιατρεύτηκε από το χώμα της Λήμνου όπου λένε ότι έπεσε ο Ήφαιστος. 
Αυτό το χώμα έχει την ικανότητα να διώχνει τις ασθένειες που προκαλούν μανία, σταματάει την αιμορραγία και από τα τσιμπήματα των ερπετών γιατρεύει μόνο το τσίμπημα του νερόφιδου. 
Το διάστημα που οι Αχαιοί ήταν απασχολημένοι στην Τροία, ο Φιλοκτήτης με την βοήθεια του Ευνέου, γιου του Ιάσονα, κυρίευσε τα μικρά νησιά διώχνοντας τους Κάρες που τα είχαν στην κατοχή τους.
 Ως αμοιβή για την βοήθεια  τούτη πήρε ένα τμήμα της Λήμνου που το ονόμασε ¨Ακεσσα¨[7] γιατί στη Λήμνο γιατρεύτηκε. 
Η Ακεσσα ταυτίζεται με το σημερινό τοπωνύμιο Αξιά.(Ακσα)
Ο Σοφοκλής[8] στην τραγωδία του καινοτομεί παρουσιάζοντας τον Φιλοκτήτη να ζει σ’έναν τόπο εντελώς ακατοίκητο.
«Η ακρογιαλιά της Λήμνου τούτ’ είν’όπου
Η θάλασσα την τριγυρνά,έρμη που πόδι
Δεν την επάτησεν ανθρώπου»[9]
Ο Χορός αποτελείται όχι από κατοίκους του νησιού αλλά από τους ναύτες του Νεοπτόλεμου, και εισάγοντας τον Νεοπτόλεμο ως το μόνο πρόσωπο που θα μπορούσε να κερδίσει την εμπιστοσύνη του Φιλοκτήτη και να έλθει σε επαφή  μαζί του.
Ο χώρος που διαδραματίζεται ο Φιλοκτήτης του Σοφοκλή είναι η «άστιπτος ουδ΄ οικουμένη» Λήμνος.
Η «δίστομος πέτρα» αποτελεί τον χώρο του άρρωστου, εγκαταλελειμμένου ήρωα. Αυτή την αναφορά κάνει ο Σοφοκλής για την κατοικία του Φιλοκτήτη στη Λήμνο. Μια δίπορτη σπηλιά υπήρξε το σπίτι του ήρωα σύμφωνα με το σκηνικό του τραγωδού. Μύθος και ιστορία τέμνονται.
Έτσι για να ανακαλύψουμε το ιστορικό γεγονός πρέπει να ερευνήσουμε τις πηγές.
Ο Σοφοκλής το δίχως άλλο ξέρει ότι το νησί της Λήμνου κατοικείται στην εποχή του από Αθηναίους πολίτες.
Ο νεωτερισμός όμως που εισάγει θέλει το νησί ακατοίκητο. Όμως  ο Φιλοκτήτης ακόμα και σε ένα ακατοίκητο νησί κάπου θα έπρεπε να μείνει.
Μια σπηλιά περιγράφει ο ποιητής πως υπήρξε η κατοικία του γιου του Ποίαντος. Μια σπηλιά, που όχι μόνο γνωρίζει πως υπάρχει αλλά ξέρει και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της. Έτσι αναφέρει συγκεκριμένες πληροφορίες. 
Όπως ότι η σπηλιά ήταν δίθυρη δηλαδή ότι είχε δυο θύρες απ’ όπου έμπαινε το χειμώνα ο ήλιος και το καλοκαίρι το αεράκι έφερνε γλυκύ ύπνο από τις δυο θύρες.
Αναφέρει επίσης ότι στο δάπεδο της η σπηλιά είχε βότσαλα με τα οποία άναβε φωτιά το χειμώνα για να ζεσταθεί.
Ότι την βρέχει ο Νότος και ότι το βουνό στο οποίο βρίσκεται η σπηλιά είναι αφιερωμένο στον Ερμή και πως στα αριστερά της υπήρχε πηγαίο νερό.
Πράγματι το βουνό στο οποίο βρίσκεται η σπηλιά ήταν αφιερωμένο στο θεό και ήταν τόπος ιερός και άβατος.
Ο Σοφοκλής γνώριζε τη σπηλιά και τα χαρακτηριστικά της από προσωπική αντίληψη και όχι από πληροφορίες που είχε από κάποιο Αθηναίο κληρούχο.
Ο Σοφοκλής υπηρέτησε σαν Αθηναίος στρατηγός τα έτη 440/439 π.Χ.. Μάλιστα έλαβε μέρος στον Σαμιακό πόλεμο μαζί με τον Περικλή.
Οι  Αθηναίοι τον εξέλεξαν στρατηγό, επειδή ενθουσιάστηκαν ύστερα από την επιτυχία που είχε η «Αντιγόνη» του.
Βέβαια ο Σοφοκλής δεν διακρίθηκε στον πόλεμο αυτό για τις πολεμικές του ικανότητες ,αλλά μπορούσε να καυχιέται πως είχε για αντίπαλο του ,τον φιλόσοφο της Ελεατικής Σχολής Μέλισσο του Ιθαγένη,  που ήταν στρατηγός των Σαμίων.
Στον πόλεμο που διήρκησε 9 μήνες ο Σοφοκλής δεν έμεινε για πολύ στην Σάμο, αλλά όπως διαβάζουμε στον Αθήναιο μια πληροφορία από τις Επιδημίες του Ίωνα του Χιώτη,ο Σοφοκλής εστάλη στην Χίο και τη Λέσβο για να ζητήσει βοήθεια.
Τότε λοιπόν ο τραγωδός πρέπει να επισκέφτηκε και την κληρουχία Λήμνο για να ζητήσει βοήθεια από τους συμπατριώτες του.
Εκεί ο ποιητής δεν έχασε ευκαιρία και επισκέφτηκε το τελεστήριο του θεού Διονύσου στα Καβείρια.
Για αυτόν τον υπηρέτη του Λίνου, δεν μπορούσε να διανοηθούμε να επισκέφτηκε τα γειτονικά νησιά και να μην επισκέπτεται το ναό του θεού Διονύσου.
Εκεί στη Λήμνο επισκέφτηκε τα Καβειρια και οι ντόπιοι του είπαν πως εκεί ,κάτω από τα πόδια του βράχου βρίσκεται μια σπηλιά.
Τώρα του είπαν πως εκεί έμεινε ο Φιλοκτήτης, απλώς του υπέδειξαν την ύπαρξη της σπηλιάς κανείς δεν ξέρει.
Ένα είναι το σίγουρο, πως ο Σοφοκλής στα 440/439 π.Χ. επισκέφτηκε την Λήμνο και είδε ο ίδιος την σπηλιά που 30 χρόνια αργότερα το 409 π.Χ..
Το ότι ο τραγωδός επισκεύτηκε την σπηλιά αρκετά χρόνια πριν από την συγγραφή του έργου, το αναφέρει ο ίδιος, στους πρώτους στίχους της τραγωδιάς, όταν μας αναφέρει πως στα αριστερά της σπηλιάς υπάρχει πηγαίο νερό, το οποίο μπορούμε να δούμε αν από τότε (αυτό το τότε ισοδυναμεί με 30 χρόνια πριν την συγγραφή) δεν έχει στερέψει.
Μιλάει ο Οδυσσέας στον Νεοπτόλεμο και λέει:
«Δουλειά δική σου ωστόσο να με υπηρετήσεις
Στ’άλλα και να ψάξεις άμα νάβρεις
Που βρίσκεται το δίθυρο άντρον, όπου
Αφήνει το χειμώνα για να μπαίνει ο ήλιος
Δυο μέρη, κ ύπνον απ’τις δυο αυτές τρύπες
Στέλνει φυσώντας ο άνεμος το θέρος.
Παρέκει λίγο προς ταριστερά του να ιδής
Νερό πηγαίο ίσως μπορείς, αν από τότε δε στέρεψε.»
Μετά την πτώση της Τροίας ο Φιλοκτήτης δεν εγκαταστάθηκε στην πατρίδα του αλλά μετά την επιστροφή του γρήγορα πήρε τον δρόμο της ξενιτιάς.
Ο Στράβων αναφέρει ότι έφυγε από την Μελίβοια «φυγόντος κατά στάσιν» δηλαδή εξαιτίας κάποιας επανάστασης.
Πήγε στην Ιταλία, όπου ίδρυσε πολλές πόλεις μεταξύ των οποίων και την Πετήλια.
Εξάλλου το όνομα του και μόνο δηλώνει το χαρακτήρα του. Φιλοκτήτης, Φιλώ (=αγαπώ) - την κτήση, την οικουμένη.
Μέσα από την ιστορία του ήρωα Φιλοκτήτη οι Έλληνες καταγράφουν το ιστορικό τους παρελθόν που τους θέλει από πολύ νωρίς να οργώνουν την Μεσόγειο θάλασσα και να ιδρύουν αποικίες.

Ευαγγελία Χ.Λιάπη
-------------------------------------
[1] Ομήρου, Ιλιάδα Β, 718-725
[2] Θουκυδίδης, Ιστορία  Α κεφ.101
[3] Ομήρου, Οδύσσεια θ,228-229
[4] Χρύση, νησάκι που βρισκόταν ανάμεσα στις ανατολικές ακτές της Λήμνου και της Τενέδου.Εκεί υπήρχε βωμός της θεάς Χρύσης. Το νησί ήταν γνωστό μέχρι τον 2 π.Χ.
 Σύμφωνα με τον Παυσανία καταποντίστηκε το 197 π.Χ. από τα τεράστια παλιρροιακά κύματα που προκάλεσε η έκρηξη του ηφαιστείου Μόσυχλου της Λήμνου.
[5] Sed si est tantus dolor,quantus Philoctete?(μα αν ο πόνος είναι τόσο μεγάλος όσο εκείνος του Φιλοκτήτη΄) Ciceronis,Tusculanarum Disputationum,liber Secondus De tolerando Dolore
[6] Φιλόστρατος, Ηρωικός V2, σελ127 Αρχαία Ελληνική Γραμματεία, οι Ελληνες, εκδ.Κάκτος, Αθήνα 1995
[7] Ακέομαι=θεραπεύομαι
[8] Ο Σοφοκλής δίδαξε το δράμα του το 409 π.Χ. χρησιμοποιώντας τον νεωτερισμό να εκλάβει τη Λήμνο ως ένα ακατοίκητο νησί.
[9] Σοφοκλής,Φιλοκτήτης στίχοι 1-3, μετάφραση Α.Καμπάνη 1913