Τετάρτη, 25 Απριλίου 2012

Έθιμα της Πρωτομαγιάς στη Λήμνο



Τα κορίτσια έφτιαχναν στεφάνια την παραμονή της Πρωτομαγιάς και τα κρεμάγανε στην εξώπορτα του σπιτιού. Τα άφηναν εκεί μέχρι την παραμονή του Αϊ Γιάννη (24 Ιουνίου). 
Για να φτιάξουν το στεφάνι έπαιρναν μια κληματσίδα, την έδεναν για να σχηματίσουν ένα κύκλο, το στεφάνι.
Στο στεφάνι έβαζαν τζουτζουφιά (για να διώχνει μακριά το κακό), σκόρδο (για το μάτι), τσουκνίδα,μαργαρίτες(για την αγάπη) κλαδί ελιάς, κλαδί αμυγδαλιάς,στάχυ (για να’ χουν πλούσια σοδειά), κοτσ’νίδα (για την γλωσσοφαγιά),ένα καρποφόρο κλαδί, άνθη λεμονιάς (για καλό γάμο) και το στόλιζαν με διάφορα αγριολούλουδα και πρασινάδα.
«Έκοβαν από όλα τα πράγματα πού'χουν καρπό: σιτάρι, κριθάρι, συκιά με τα σύκα, σκόρδο, κρομμύδι, αμυγδαλιά με τ'αμύγδαλα, ροδιά με το ρόδι και τα κρεμούσαν στην πόρτα απάνω..»
Το στεφάνι το ξεκρεμούσαν παραμονή του Αϊ Γιάννη στις 23 Ιουνίου και το έκαιγαν στους κακκανούς.[1]
«Τον Μά, την Πρωτομαγιά, κυλιένται μέσ’ στα κ’θάρια, μέσ’ στα χορτάρια, για να’ναι δροσινοί.»[2]
Αν έβρεχε την πρωτομαγιά, θεωρούσαν πολύ καλή τη βροχή και τη χρησιμοποιούσαν για να πήξουν το τυρί. Καλό ήταν ακόμα και να βρεχούν. Πίστευαν ότι έτσι θα αποκτούσαν γερά και δυνατά μαλλιά.
Την πασχαλινή κουλούρα την οποία είχαν φτιάξει κι είχαν στολίσει στο σπίτι τη Μεγάλη Πέμπτη, την ξεστόλιζαν.
Την έκοβαν σε μικρά κομματάκια και αφού την βουτούσαν μέσα σε κρασί, την έτρωγαν για το καλό όλα τα μέλη της οικογένειας.
Θεωρούσαν πολύ καλό να πάνε αξημέρωτα στην ακροθαλασσιά και να πάρουν θαλασσινό νερό και μια «μαλλιαρή» πέτρα.
Με το θαλασσινό νερό ράντιζαν το σπίτι τους και τη πέτρα την τοποθετούσαν κάτω από το κρεβάτι τους.

Το Μάιο τα παιδιά κουβαλούσαν πάνω τους συνήθως κι από ένα σκόρδο για να μην τα πιάνει το μάτι και βασκαίνονταν.
Έλεγαν:
« Το Μάη εγεννήθηκα και μάγια δεν φοβούμαι
εκτός κι’ αν μου τα βάλουνε στην κλίνη που κοιμούμαι..»
Το Μάιο απέφευγαν τους γάμους. Επειδή ζευγάρωναν τα ζώα θεωρούσαν ότι ο μήνας δεν ήταν ο κατάλληλος για τους ανθρώπους. Αν τύχαινε κανείς να νυμφευτεί, πίστευαν πως θα χήρευε ή δεν θα είχε μέλλον ο γάμος του.
Έλεγαν: «Ο γάμος ο μαγιάτικος πολλά κακαποδίδει…»
Ακόμα θεωρούσαν πολύ κακό να φυτέψουν λουλούδια το μήνα Μάιο ακόμα και να τα  μεταφυτεύσουν.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



[1] Μεγάλες φωτιές που άναβαν για το σκοπό αυτό.
[2] Γεώργιος Μέγας

Δευτέρα, 23 Απριλίου 2012

Η ANZAC DAY κι η Λήμνος


H ANZAC DAY[1] εορτάζεται στις 25 Απριλίου και είναι η σημαντικότερη εθνική εορτή της Αυστραλίας. Σηματοδοτεί την επέτειο της συμμετοχής Αυστραλών και Νεοζηλανδών στο εκστρατευτικό συμμαχικό στρατό στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο για την κατάληψη της Καλλίπολης και τον έλεγχο των Στενών.
Η ANZAC DAY σηματοδοτεί την πρώτη μεγάλη στρατιωτική εκστρατεία της Αυστραλίας, όπου συμμετείχαν 50.000 Αυστραλοί.
Στη Λήμνο υπήρχε στρατιωτική βάση και νοσοκομείο των ΑΝΖΑC κατά την περίοδο της εκστρατεία της Καλλίπολης.
Στο Μούδρο υπάρχει το Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Νεκροταφείο στο οποίο αναπαύονται πολλοί Αυστραλονεοζηλανδοί στρατιώτες οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους κατά τις στρατιωτικές συγκρούσεις της εκστρατείας.
Στην εκστρατεία υπολογίζεται ότι έχασαν τη ζωή τους περίπου 9.000 Αυστραλοί και 2.700 Νεοζηλανδοί στρατιώτες.
Φέτος για τον εορτασμό της ANZAC DAY έχουν σχεδιαστεί  επιμνημόσυνες δεήσεις στη Λήμνο στο Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Νεκροταφείο στο Μούδρο, τη Δευτέρα 23 Απριλίου στις 12 το μεσημέρι και την Τετάρτη 25 Απριλίου ημέρα εορτασμού της ANZAC DAY στην Αθήνα στο Κοινοπολιτειακό Στρατιωτικό Νεκροταφείο στον Άλιμο, στις 11.00 το πρωί.(Ποσειδώνος και Ε. Μακαρίου, Άλιμος)
Ταυτόχρονα στον εορτασμό έχει συντονιστεί από την Αυστραλιανή πρεσβεία μια, σε απευθείας σύνδεση (on-line) συζήτηση ανάμεσα στους μαθητές του Γυμνασίου Λιβαδοχωρίου της Λήμνου και του Σχολείου του Άγιου Σπυρίδωνα στο Σίδνεϊ για να τιμήσουν οι μαθητές το ιστορικό γεγονός.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



[1] Η 25η Απριλίου καθιερώθηκε  επίσημα ως  ANZAC Day το 1916.

Τρίτη, 17 Απριλίου 2012

Έθιμα του Αγίου Γεωργίου στη Λήμνο


Ο Άγιος Γεώργιος είναι ένας αγαπημένος Άγιος των Λημνιών για αυτό και τιμάται ιδιαίτερα στην Ανατολική Λήμνο.
Στο χωριό Ρεπανίδι βρίσκεται ο αρχαιότερος ναός της Λήμνου, ο οποίος είναι αφιερωμένος στον Αϊ Γιώργη και στο χωριό Καλλιόπη ήδη από τα χρόνια της τουρκοκρατίας τελούνται ιπποδρομίες προς τιμή του Αγίου. Μάλιστα στις ιπποδρομίες συμμετείχαν και Τούρκοι[1] οι οποίοι τιμούσαν κι αυτοί τον Άγιο.
Οι Τούρκοι κάποτε ενώ γιόρταζαν το ραμαζάνι τους κι είχαν πάει στο τζαμί στον Αϊ Υπάτη έχασαν τα άλογα τους. Καλλιοπίτες τους τα είχαν κλέψει. Επειδή όμως οι Καλλιοπίτες δεν είχαν που να τα κρύψουν, πήγαν  στην παραλία του Κέρους, εκεί όπου υπήρχε ένα ξωκλήσι του Αγίου Γεωργίου. Εκεί άφηναν τα άλογα να τρέχουν ανά ομάδες.
Από αυτό το γεγονός καθιερώθηκαν οι ιπποδρομίες στην Καλλιόπη προς τιμή του Αγίου Γεωργίου.
Σύμφωνα με τοπικό  θρύλο οι Τούρκοι, όσοι στην αρχή έφερναν αντιρρήσεις σχετικά με τη γιορτή του Αγίου ταλαιπωρήθηκαν πολύ από τον Άγιο. Λένε πως τα βράδια πήγαινε ο Άγιος και τους χτυπούσε.
Έτσι όχι μόνο δεν έφερναν αντιρρήσεις αλλά συμμετείχαν και οι ίδιοι στους αγώνες.
Στους αγώνες συμμετείχαν Έλληνες και Τούρκοι αναβάτες με τα άλογα τους σε διαφορετικούς αγώνες.
Οι αγώνες καθιερώθηκαν να τελούνται στις 23 Απριλίου, ημέρα του εορτασμού του Αγίου.
Οι καβαλάρηδες φέρουν τιμητικά ένα κόκκινο μαντήλι δεμένο στο λαιμό .
Κάθε χρόνο στη Λήμνο στις 23 Απριλίου τελούνται ιπποδρομίες στο χωριό Καλλιόπη προς τιμή του Αγίου.
Στην αγιογραφία ο Άγιος εικονίζεται ως νεαρός έφιππος πολεμιστής και δρακοντομάχος. Η λαϊκή φαντασία το θέλει μαχητή του κακού και της αδικίας και προστάτη των αδυνάτων και του αφιέρωσε το εξής δημοτικό τραγούδι:
«Άγιε μου Γιώργη αφέντη μου κι αφέντη καβαλάρη
αρματωμένος με σπαθί και με αργυρό κοντάρι.
Θεριό έπεσε στην χώρα μας σ’ ένα βαθύ πηγάδι,
ανθρώπους το ταΐζανε κάθε πρωί και βράδυ.
Μια μέρα δεν του πήγανε ανθρώπους να δειπνήσει,
σταλιά νερό δεν άφησε τη χώρα να δροσίσει.
Ας ρίξουμε τα μπουλεθιά κι ότινος θέλει ας πέσει,
να πάει το παιδάκι του του λιονταριού πεσκέσι.
Τα μπουλεθιά επέσανε σε μια βασιλοπούλα,
όπου την είχε ο βασιλιάς μόνη και μοναχούλα.
Ξένος αγνώριστος περνά, την κόρη χαιρετάει,
κι η κόρη του αποκρίνεται, κι η κόρη του μιλάει
«Τράβηξε ξένε από δω και το νερό αφρίζει
κι ο δράκοντας τα δόντια του για μένα τα τροχίζει
Γυρίζει ανατολικά και κάνει το σταυρό του
και βγάζει το σπαθάκι του και κόβει το λαιμό του.
Για πες μου ξένε να χαρείς ποιο είναι τ’ όνομά σου;
Κι εγώ θα κάνω χάρισμα στην οικογένειά σου.
Γιώργη με λένε το όνομα απ’ την Καππαδοκία,
κι αν θες να κάνεις χάρισμα, χτίσε μια εκκλησία.
Βάλε ζερβά την Παναγιά, δεξιά έναν καβαλάρη,
αρματωμένο με σπαθί και μ αργυρό κοντάρι».
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



[1] Οι Τούρκοι  τον τιμούσαν και στη  δική τους εορτή  στο Ηidirellez.

Πέμπτη, 12 Απριλίου 2012

Το μοιρολόι της Παναγιάς


«Σήμερα μαύρος ουρανός, σήμερα μαύρη μέρα,
σήμερα όλοι θλίβουνται και τα βουνά λυπούνται,
σήμερα έβαλαν βουλή οι άνομοι Οβραίοι,
οι άνομοι και τα σκυλιά κι οι τρισκαταραμένοι
για να σταυρώσουν το Χριστό, τον Αφέντη Βασιλέα.
Ο Κύριος ηθέλησε να μπει σε περιβόλι
να λάβει δείπνον μυστικόν για να τον λάβουν όλοι.
Κι' η Παναγιά η Δέσποινα καθόταν μοναχή της,
τας προσευχάς της έκανε για το μονογενή της.
Φωνή τους ήρθ' εξ Ουρανού απ' Αρχαγγέλου στόμα:
-Φτάνουν κυρά μου οι προσευχές, φτάνουν κι οι μετάνοιες,
το γυιό σου τον επιάσανε και στο φονιά τον πάνε
και στου Πιλάτου την αυλή εκεί τον τυραγνάνε.
-Χαλκιά-χαλκιά, φτιάσε καρφιά, φτιάσε τρία περόνια.
Και κείνος ο παράνομος βαρεί και φτάχνει πέντε.
-Συ Φαραέ, που τα 'φτιασες πρέπει να μας διδάξεις.
-Βάλε τα δυο στα χέρια του και τ' άλλα δυο στα πόδια,
το πέμπτο το φαρμακερό βάλε το στην καρδιά του,
να στάξει αίμα και νερό να λιγωθεί η καρδιά του.
Κι η Παναγιά σαν τάκουσε έπεσε και λιγώθη,
σταμνί νερό της ρίξανε, τρία κανάτια μόσχο
για να της ερθ' ο λογισμός, για να της έρθει ο νους της.
Κι' όταν της ηρθ' ο λογισμός, κι' όταν της ηρθ' ο νους της,
ζητά μαχαίρι να σφαγεί, ζητά φωτιά να πέσει,
ζητά γκρεμό να γκρεμιστεί για το μονογενή της.
-Μην σφάζεσαι, Μανούλα μου, δεν σφάζονται οι μανάδες
Μην καίγεσαι, Μανούλα μου, δεν καίγονται οι μανάδες.
Λάβε, κυρά μ' υπομονή, λάβε, κύρά μ' ανέση.
-Και πώς να λάβω υπομονή και πώς να λάβω ανέση,
που έχω γυιο μονογενή και κείνον Σταυρωμένον.
Κι' η Μάρθα κι' η Μαγδαληνή και του Λαζάρου η μάνα
και του Ιακώβου η αδερφή, κι οι τέσσερες αντάμα,
επήραν το στρατί-στρατί, στρατί το μονοπάτι
και το στρατί τους έβγαλε μες του ληστή την πόρτα.
-Άνοιξε πόρτα του ληστή και πόρτα του Πιλάτου.
Κι η πόρτα από το φόβο της ανοίγει μοναχή της.
Τηράει δεξιά, τηράει ζερβά, κανέναν δεν γνωρίζει,
τηράει δεξιώτερα βλέπει τον Αϊγιάννη,
Αγιέ μου Γιάννη Πρόδρομε και βαπτιστή του γυιου μου,
μην είδες τον υγιόκα μου και τον διδάσκαλόν σου;
-Δεν έχω στόμα να σου πω, γλώσσα να σου μιλήσω,
δεν έχω χεροπάλαμα για να σου τόνε δείξω.
Βλέπεις εκείνον το γυμνό, τον παραπονεμένο,
οπού φορεί πουκάμισο στο αίμα βουτηγμένο,
οπού φορεί στην κεφαλή αγκάθινο στεφάνι;
Αυτός είναι ο γυιόκας σου και με ο δάσκαλός μου!
Κι' η Παναγιά πλησίασε γλυκά τον αγκαλιάζει.
-Δε μου μιλάς παιδάκι μου, δε μου μιλάς παιδί μου;
-Τι να σου πω, Μανούλα μου, που διάφορο δεν έχεις·
μόνο το μέγα-Σάββατο κατά το μεσονύχτι,
που θα λαλήσει ο πετεινός και σημάνουν οι καμπάνες,
τότε και συ, Μανούλα μου, θάχεις χαρά μεγάλη!
Σημαίνει ο Θεός, σημαίνει η γη, σημαίνουν τα Ουράνια,
σημαίνει κι' η Άγια Σοφία με τις πολλές καμπάνες.
Όποιος τ' ακούει σώζεται κι' όποιος το λέει αγιάζει,
κι' όποιος το καλοφουγκραστεί Παράδεισο θα λάβει,
Παράδεισο και λίβανο απ' τον Άγιο Τάφο».

Η ωμοπλατοσκοπία


Το ελληνικό Πάσχα συνδέεται άμεσα με το ψήσιμο του οβελία. Μετά τη μακρά νηστεία των επτά εβδομάδων την Κυριακή του Πάσχα η παράδοση απαιτεί οβελία στη σούβλα ή στο φούρνο.
Είτε όμως οι πιστοί επέλεγαν τη σούβλα ή το φούρνο  υπήρχε μια πασχαλινή παράδοση που συνόδευε τα παλαιότερα χρόνια τον οβελία. Ήταν το έθιμο της ωμοπλατοσκοπίας[1].
Η ωμοπλατοσκοπία, έχει τις ρίζες στους αρχαίους, όταν εξέταζαν τα σπλάχνα των σφαγίων, προκειμένου να προβλέψουν τους οιωνούς και το μέλλον.
Στα βυζαντινά χρόνια ο Μιχαήλ Ψελλός καταγράφει το έθιμο της ωμοπλατοσκοπίας.
Αναφέρει χαρακτηριστικά ο Μιχαήλ Ψελλός: «κατάστασις αέρος, πραγματείας έκβασις και οδοιπορίας. Κίνδυνος θανάτου, ζωής διάρκεια και λοιπών πραγμάτων τελείωσις...» μαθαίνει κανείς διαβάζοντας τη σπάλα του οβελία.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης ήταν γνώστης της τεχνικής της ωμοπλατοσκοπίας όπως ο ίδιος αναφέρει στα απομνημονεύματα του και τη χρησιμοποιούσε για προσωπικές αλλά και για εθνικές προβλέψεις.
Ο λαογράφος Γεώργιος Μέγας έκανε το διδακτορικό του με θέμα την ωμοπλατοσκοπία.
Γενικότερα, παλαιότερα οι καλύτεροι γνώστες της ωμοπλατοσκοπίας ήταν οι βοσκοί κι οι κεχαγιάδες.
Σύμφωνα με τους κανόνες για την ορθή ωμοπλατοσκοπία το σφαχτό για να προμηνύσει τα μελλούμενα θα έπρεπε να παραμείνει μια τουλάχιστον ημέρα εντός του σπιτιού πριν ψηθεί.
Η κατάλληλη περίοδος που ο οβελίας φανέρωνε τα μελλούμενα ήταν από την Ανάσταση έως και την ημέρα της Αναλήψεως του Κυρίου.
Κορυφαίο ως προς τα μελλούμενα θεωρούσαν τον οβελία που έψηναν ανήμερα του Αγίου Γεωργίου.
Οποιαδήποτε ωμοπλάτη (δεξιά ή αριστερή)του οβελία κι αν εξέταζαν ήταν το ίδιο.
Αν η σπάλα ήταν φωτεινή ήταν καλό, αν ήταν σκοτεινιασμένη προμήνυε προβλήματα.
Αν η σπάλα ήταν καθαρή από σχήματα ευτυχία επικρατούσε στο σπιτικό του νοικοκύρη. Σύμφωνα με τους γνώστες οποιαδήποτε κοιλώματα στη σπάλα προμήνυαν θάνατο, μνήματα.
Οι σκιές προμηνύουν ασθένειες και βάσανα. Οι κόκκινες γραμμές ήταν αιματοχυσία αλλά και χειρουργεία. Αν υπήρχε τρύπα[2] αυτό προμήνυε, φόνο Αν το κεντρικό νεύρο[3]  της ωμοπλάτης ήταν χοντρό τότε ο νοικοκύρης θα είχε πλούτο αν ήταν αδύνατο φτώχεια.
 «Άμα η πλάτ’ είνι φτινή, πουλύ ντιλικάτ, ίσαμι τσιγαρόχαρτου, είνι κακή χρουνιά για τα σουδήματα[4]»
Αν υπάρχει ένα μαύρο σημάδι προς το κόκκαλο τότε υπάρχει μεγάλο χρέος το οποίο και θα πρέπει να πληρωθεί. Αν υπάρχει μια γραμμή σα κλωστή τότε προμηνύουν δικαστήρια.
Αν υπάρχουν σχήματα σαν το ψαροκόκκαλο προμηνύουν την ύπαρξη εχθρών.
«Άμα το κόκκαλο (η ράχη) είναι δυνατό, είναι ντούργιος ο νοικοκύρης, καλός. Άμα είχε μαυράδες απάνου ήταν κακό».
Αν ήθελε και κάποιος άλλος από τους ομοτράπεζους να εξετάσει τη σπάλα δεν του την έδιναν στα χέρια αλλά την άφηναν κάτω για να την πάρει μόνος του.
Σήμερα ελάχιστοι ηλικιωμένοι γνωρίζουν πλέον να «διαβάζουν» τη σπάλα του πασχαλινού οβελία και να προμηνύουν τα μελλούμενα.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη


[1] Ωμοπλατοσκοπία αποκαλείται το έθιμο σύμφωνα με το οποίο επιχειρείται η ανάγνωση των μελλούμενων «διαβάζοντας» τη σπάλα του ψητού οβελία. Ακόμα και οι αρματωλοί και κλέφτες πριν από κρίσιμες μάχες επιχειρούσαν να μαντέψουν την έκβαση της μάχης από τη σπάλα του οβελία που είχαν  πρωτύτερα καταναλώσει.
[2] Τόση όσο να περνά μια βελόνα.
[3]«απεικονίζει το βαλάντιον του οικοδεσπότου, προαγγέλλον πλούτον μεν, εάν τύχη χονδρόν, πενίαν δε και αθλιότητα αν τύχη ισχνόν...»
[4] Γεώργιος Μέγας,1926

Δευτέρα, 9 Απριλίου 2012

Το έθιμο της βαφής των πασχαλινών αυγών στη Λήμνο


Σύμφωνα με την παράδοση οι νοικοκυρές τη Μεγάλη Πέμπτη βάφουν τα αυγά κόκκινα. Αναφέρεται ότι όταν Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε στις Μυροφόρες για να τις ενημερώσει για την Ανάσταση του Κυρίου, μια μυροφόρα αμφισβήτησε το γεγονός και ζήτησε ως απόδειξη για να πιστέψει τα αυγά που κρατούσε στο καλάθι της να γίνουν κόκκινα κι αυτά πράγματι κοκκίνισαν.
Έτσι καθιερώθηκε κάθε Μεγάλη και Αγία Πέμπτη οι νοικοκυρές να βάφουν κόκκινα τα αυγά [1].
Τη Μεγάλη Πέμπτη οι λημνιές νοικοκυρές μάζευαν από τους αγρούς αγριολούλουδα και φυλλαράκια και τα έδεναν με τούλι ή καλτσόν στα αυγά.
Τα έβραζαν με νερό, κόκκινη βαφή και λίγο ξύδι[2]. Πολλές φορές μέσα στην κατσαρόλα έβαζαν και ένα πανί το οποίο αποκαλούσαν κοκκινοπεφτιάτικο[3] πανί.
Όταν τα αυγά ήταν έτοιμα (γύρω στα 15 λεπτά) τα έβγαζαν από τη βαφή, αφαιρούσαν αμέσως τα άνθη και τα γυάλιζαν με ένα λαδωμένο μάλλινο πανί.
Το πρώτο αυγό που έβαφαν ήταν της Παναγίας και το έβαζαν στο εικονοστάσι. Με αυτό το αυγό σταύρωναν τα παιδιά. Το θεωρούσαν ιδιαίτερα θαυματουργό[4].
Στη Λήμνο «ένα κόκκινο αυγό βάζουν στο εικονοστάσι. Άμα είναι τριω χρονώ αυγό στο εικονοστάσι, γίνεται κρατ’τήρα, δηλ. μια πέτρα που άμα τη βάλης απάν’ σε έγκυα γυναίκα, είτε ζώο έγκυο, έχουν την ιδέα ότι κρατεί,(δεν αποβάλλει).Τα κορίτσια βάζουν στ’ αυγά και φτερά από χαρτί χρωματιστό, βάζουν ουρά ,μύτη με ζ’μάρ’ σαν πουλί και τα κρεμνούν απ’ τη σκεπή. Σαν μπλούδια ήταν για να πετάξ΄ν».(Γ.Μέγας,1950)
Ένας άλλος παραδοσιακός τρόπος βαφής ήταν το  τύλιγμα των αυγών με κρεμμυδόφυλλα. Τα κρεμμυδόφυλλα τα έδεναν με τούλι ή καλτσόν για να είναι σφιχτά δεμένα πάνω στα αυγά. Όταν τα αυγά ήταν έτοιμα και τα ξετύλιγαν, είχαν πάρει διάφορους χρωματισμούς.
Το βράδυ της Ανάστασης οι πιστοί κουβαλούσαν μέσα στη τσέπη τους κι ένα αυγό για να ευλογηθεί, για το καλό.
Όταν επέστρεφαν στο σπίτι συνήθιζαν να τσουγκρίζουν αυγά  για το καλό ευχόμενοι το «Χριστός Ανέστη» και το «Αληθώς Ανέστη»
ΕυαγγελίαΧ.Λιάπη


[1] Πίστευαν πως τα αυγά τα οποία είχαν γεννηθεί τη Μεγάλη Πέμπτη είχαν ιδιαίτερες ιδιότητες και τα έβαφαν χωριστά.
[2] Για κάθε 10 αυγά αναλογούν τρεις κουταλιές ξύδι.
[3] Το θεωρούσαν θαυματουργό. Απόφευγαν να βγάλουν από το σπίτι  τη βαφή και την κρατούσαν για σαράντα ημέρες μέσα στο σπίτι και ύστερα την έχυναν σε απάτητο μέρος. Όταν έβαφαν τα αυγά έσταζαν για το καλό και μια σταγόνα βαφής στο λαδάκι του καντηλιού.
[4]Το κρατούσαν συνήθως τρία χρόνια στο εικονοστάσι και μετά το αντικαθιστούσαν .Το παλαιότερο αυγό το πήγαιναν στη μάντρα για να προστατεύει το κοπάδι και οι προβατίνες να γεννούν εύκολα.

Πέμπτη, 5 Απριλίου 2012

Έθιμα της Κυριακής των Βαΐων


Η Κυριακή των Βαΐων ή Βαϊοφόρος είναι αφιερωμένη στη θριαμβευτική είσοδο του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα. Οι εκκλησιές της Λήμνου για την εορτή στολίζονται με κλαδιά από βάγια, δάφνες, μυρτιές ή κλαδιά φοινικιάς.
Την Κυριακή των Βαΐων οι πιστοί εκκλησιάζονται το πρωί στην εκκλησιά και παίρνουν βάγια από τον ιερέα. Παλαιότερα οι πιστοί συνήθιζαν κατά την έξοδο τους από το ναό, να χτυπούν με τα βάγια χαϊδευτικά ο ένας τον άλλο, για το καλό.
Όταν επέστρεφαν στο σπίτι τοποθετούσαν τα βάγια στο εικονοστάσι κι όταν κάποιος πίστευαν πως ήταν ματιασμένος ή είχε βάρος, έκαιγαν βάγια και τον λιβάνιζαν για να γιάνει.
Το μεσημέρι της Κυριακής συνήθιζαν να καταλύουν ψάρι γιατί όπως έλεγαν:
«Βάγια, βάγια, τω Βαγιώ τρώνε ψάρ’ κι κολιό
Και τ’ν άλλη Κυριακή τρών το κόκκινο τ’ αυγό».
Το βράδυ πήγαιναν στην ακολουθία του Νυμφίου για να ακούσουν το τροπάριο «Ιδού ο Νυμφίος έρχεται εν τω μέσω της νυκτός·και μακάριος ο δούλος, όν ευρήσει γρηγορούντα ανάξιος δε πάλιν, όν ευρήσει ραθυμούντα. Βλέπε ουν ψυχή μου, μη τω ύπνω κατενεχθής, ίνα μη τω θανάτω παραδοθής και της Βασιλείας έξω κλεισθής·αλλά ανάνηψον κράζουσα· Άγιος, Άγιος, Άγιος ει ο Θεός, διά της Θεοτόκου, ελέησον ημάς» που θα σήμαινε και την έναρξη της Μεγάλης Εβδομάδας.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη