Σάββατο, 19 Ιουλίου 2014

Ο Αη Λιας κι η λημνιακή παράδοση

Ο Αη – Λιάς[1] σύμφωνα με την παράδοση ήταν ναύτης και επειδή κινδύνευσε πολλές φορές κι έπαθε στη θάλασσα που τριγυρνούσε από πολύ μικρός, βαρέθηκε τα ταξίδια κι αποφάσισε να εγκατασταθεί σε ένα μέρος στο οποίο οι κάτοικοι να αγνοούν τι είναι η θάλασσα και να μην έχουν αντικρύσει ποτέ στη ζωή τους καράβι.Πήρε λοιπόν μια μέρα ένα κουπί και βγήκε στη στεριά ρωτώντας τι είναι αυτό που κρατάει.
Όταν του έλεγαν «κουπί» εκείνος συνέχιζε να ανηφορίζει ψηλότερα, ώσπου έφτασε στην κορυφή ενός λόφου. Ρωτά τι είναι αυτό που κρατώ και του απαντούν ότι είναι «ξύλο».
Τότε κατάλαβε, ότι οι κάτοικοι της περιοχής δεν είχαν δει ποτέ τους κουπί κι έτσι αποφάσισε να μείνει στην κορυφογραμμή.Για αυτό το λόγο και τα ξωκλήσια που είναι αφιερωμένα στον Προφήτη Ηλία βρίσκονται στις κορυφογραμμές.
Εξάλλου σύμφωνα με την Αγία Γραφή ο Θεός συμβούλευσε τον Ηλία για το σημείο που μπορεί να τον συναντήσει κανείς λέγοντας του: «Ανέβα ψηλά στην κορυφή και θα δεις το Θεό. Θα περάσει δυνατός αέρας· θα γίνει σεισμός·θα δεις φωτιά· και θα περάσει ένα ανάλαφρο και δροσερό αεράκι. Ο Θεός δεν θα είναι ούτε στη θύελλα ούτε στο σεισμό ούτε στη φωτιά αλλά στο ανάλαφρο αεράκι».
Στις 20 Ιουλίου την ημέρα εορτασμού του Αι Λιά οι κεχαγιάδες της Λήμνου παρατηρούν τον τρόπο που πλαγιάζει ο σκύλος του κοπαδιού.Αν στρέφεται προς τα βουνά θα κάνει βαρύ χειμώνα αν γυρίσει προς το νοτιά ο χειμώνας θάναι γλυκός.
Λένε πως: «Τ’ Αη-Λιως, γυρίζει ο καιρός αλλιώς» αλλά και «Τ'αη-Πνευμάτου βάλ' ορνό και τ'Αη Λια'φα σύκα» ή «Της Αγιάς Μαρίνας ρούγα και του Αϊ Λια σταφύλι και του Αγιού Παντελεήμονα γιομάτο το κοφίνι».
Οι γυναίκες παλαιότερα συνήθιζαν αν πονούσαν, να δένουν μια κλωστή γύρω από την κοιλιά τους και πήγαιναν ζωσμένοι στη Θεία Λειτουργία.Εκεί μετά τη Μεγάλη Είσοδο την έκοβαν για να κοπεί κι ο πόνος.
Ο προφήτης Ηλίας που ανάστησε το γιό της χήρας είναι πολύ θαυματουργός κι όσοι τον επικαλούνται με πίστη τους θεραπεύει.
Κοντά στα Θέρμα, τις παλαιές ιαματικές πηγές της Λήμνου, στην κορυφή του λόφου υπάρχει το ξωκλήσι του Αι-Λια.Από κάθε άκρη της Λήμνου μαζεύονται οι πιστοί και πανηγυρίζουν στη χάρη του.
Πολλοί επιλέγουν για το καλό να ανέβουν το λόφο με τα πόδια και να προσκυνήσουν τη χάρη του Αη Λιά.

Ευαγγελία Χ.Λιάπη





[1] Ο Ηλίας ο Θεσβίτης υπήρξε προφήτης του Θεού. Ήταν γιος του Σωβάκ. Έζησε στα χρόνια του βασιλιά Αχαάβ, τον 9π.Χ. αιώνα. Προφήτευσε την έλευση του Ιησού Χριστού στην γη,οκτακόσια δεκαέξι  χρόνια πριν πραγματοποιηθεί.Ο προφήτης Ηλίας ανέστησε  τον νεκρό γιο της χήρας Σεραφθίας Στο όρος Σινά συνάντησε τον Θεό, διέσχισε τον Ιορδάνη χωρίζοντας τα νερά του στα δυο με τη μηλωτή του και τέλος, ενώ συνομιλούσε με τον προφήτη Ελισαίο, αρπάχτηκε από πύρινο άρμα και αναλήφθηκε «εις ουρανόν».

Σάββατο, 12 Ιουλίου 2014

Οι παράδες της Λήμνου

Μετά την πτώχευση της οθωμανικής αυτοκρατορίας του 1876 η έλλειψη νομισμάτων μικρής κυρίως χρηματικής αξίας ήταν πολύ έντονη.
Τα νομίσματα, ιδιαίτερα τα κέρματα τότε ήταν πολύ δυσεύρετα γιατί σύμφωνα με την οθωμανική νομοθεσία οι φόροι έπρεπε να πληρώνονται σε κέρματα κι όχι σε καιμέδες (χαρτονομίσματα).
Έτσι η δημογεροντία της Λήμνου αποφάσισε να χρησιμοποιήσει παλαιότερα κι άχρηστα κέρματα και να τα κυκλοφορήσει ως τοπικά νομίσματα των χωριών της Λήμνου.
Χρησιμοποιήθηκαν τότε χάλκινα νομίσματα που διέθεταν οι εκκλησίες του νησιού και τα οποία δεν έφεραν πλέον καμμία νομισματική αξία.
Τα χάλκινα αυτά νομίσματα σφραγίστηκαν με το αρχικό οικόσημο του χωριού.Έτσι τα νομίσματα αυτά κυκλοφορούσαν κυρίως εντός της περιφέρειας του χωριού και με τα νομίσματα αυτά συναλλάσονταν οι κάτοικοι μεταξύ τους.
Οι παράδες όπως ονομάζονταν ήταν παλιά χάλκινα νομίσματα της οθωμανικής αυτοκρατορίας πάνω στα οποία ήταν χαραγμένο με πρόχειρο συνήθως τρόπο το αρχικό γράμμα του κάθε χωριού.Έτσι το χωριό Ατσική χρησιμοποιεί το γράμμα Α ενώ τα Καμίνια το γράμμα Κ.
Χρησιμοποιήθηκαν τότε νομίσματα των 40, 20, 10, 5 παράδων τα οποία μετά την πτώχευση είχαν αποσυρθεί απο την κυκλοφορία και δεν είχαν καμμιά αξία.
Όποιος χρειαζόταν ψιλά μικρής νομισματικής αξίας έδινε στην εκκλησία ένα μετζίτι και οι επίτροποι του το εξαργύρωναν δίνοντας του τους αντίστοιχους παράδες τους οποίους είχαν προηγουμένως σφραγίσει με το αρχικό γράμμα του χωριού.
Τα σφραγισμένα αυτά νομίσματα,οι παράδες χρησιμοποιήθηκαν στα λημνιακά χωριά μέχρι και το 1908.
Πολλά από αυτά τα νομίσματα βρέθηκαν κυρίως στις στέγες των σπιτιών όπου τα έριχναν συνήθως οι κάτοικοι κάνοντας  κάποιες ευχές για ευμάρεια.

Ευαγγελία Χ.Λιάπη