Τρίτη, 18 Αυγούστου 2015

Ο πειρατής Σούσουρας κι o κρυμμένος θησαυρός στη Λήμνο



Ο πειρατής Σούσουρας καταγόταν από την Σαμοθράκη κι έδρασε κατά την περίοδο της ελληνικής επανάστασης την οποία αρκετές φορές χρηματοδότησε.

Εξάσκησε την πειρατεία μαζί με τον αδελφό του κι έμειναν γνωστοί ως οι περίφημοι αδερφοί Καραγεώργη.

Ο Σούσουρας έγινε γνωστός κυρίως όμως με τα παρατσούκλια του. Το πρώτο παρατσούκλι το «Γάντζος» το πήρε εξαιτίας του γάντζου που έφερε στο αριστερό του χέρι.

Το δεύτερο παρατσούκλι του το Σούσουρας του το έδωσαν εξαιτίας της υπερβολικής φασαρίας και φλυαρίας που τον συνόδευαν. Λέγεται ότι συμπεριφερόταν σαν τη σουσουράδα για αυτό και τον ονόμασαν Σούσουρο.

Ο ίδιος υπήρξε ιδιαίτερα ευφυής και χαρισματικός.

Η οικογένεια του αναγκάστηκε να εγκαταλείψει τη Σαμοθράκη την 1η Σεπτεμβρίου του 1821 εξαιτίας της σφαγής[1] στην οποία προέβησαν οι Τούρκοι στο νησί.

Η μητέρα του Σούρουρα η οποία ήταν μια καλλονή βρήκε  φρικτό θάνατο αφού βιάστηκε μπροστά στα μάτια των ανήλικων παιδιών της κατά τη διάρκεια της σφαγής .

Με μια ψαρόβαρκα ο πατέρας του Σούσουρα πήρε τα παιδιά του  και πέρασε στο Πόρτο Λάγος. Εκεί εργάστηκε στα νταλάνια της λίμνης Βιστωνίδας.

Ο Σούσουρας  πικραμένος από την απώλεια της μητέρας του και από το σοκ που υπέστη ο ίδιος και τα αδέλφια του γρήγορα πήρε εκδίκηση σκοτώνοντας το βιαστή και δολοφόνο της μητέρας του.

Έτσι ο Σούσουρας και τα αδέλφια του για να γλυτώσουν από την οργή των Τούρκων βρήκαν προστασία στην άγρια και επιβλητική Μάνη εκεί που Τούρκος δεν πάτησε ποτέ.

Εκεί ο Σούσουρας αφού εμπιστεύτηκε την αδελφή του σε μια οικογένεια Μανιατών για να την προστατεύουν, μπαρκάρισε μαζί με τον αδελφό του αρχικά σε κουρσάρικο πλοίο και στην συνέχεια απέκτησαν δικό τους πειρατικό πλοίο κι έγιναν οι κυρίαρχοι του Αρχιπελάγους.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα ο Σούσουρας κατάφερε κι έγινε ο φόβος κι ο τρόμος των Τούρκων προκαλώντας τους μεγάλες απώλειες.

 Περιοχή δράσης του ήταν το Βόρειο Αιγαίο ενώ συμπαθούσε ιδιαίτερα την έξοδο των Δαρδανελίων.

Τα νησιά του Αρχιπελάγους γνώρισαν τις ληστρικές του επιχειρήσεις. Λήμνος, Άγιος Ευστράτιος, Λέσβος, Χίος, Ψαρά, Φούρνοι, Ικαρία, Σάμος, Οινούσσες.

Ο Σούσουρας λεηλατούσε τα πάντα και δεν έφευγε ποτέ άπρακτος από το ρεσάλτο του.

Βαθιά θρησκευόμενος ο ίδιος δεν απουσίαζε ποτέ ιερέας από το πειρατικό του πλοίο. Τακτικά νήστευε και εξομολογούνταν.

Διατηρούσε ημερολόγιο με το χρονικό των επιχειρήσεων του στο Αρχιπέλαγος στο οποίο ανάφερε λεπτομέρειες καθώς και τις κρύπτες των θησαυρών του.

Ο Σούσουρας τραυματίστηκε θανάσιμα στην περιοχή της λεκάνης από τουρκική κανονιά κατά τη διάρκεια ναυμαχίας ανάμεσα στη Σαμοθράκη και τη Θάσο. Λίγο πριν ξεψυχήσει εμπιστεύτηκε το ημερολόγιο του στο μοναχό της μονής Βατοπεδίου[2]  που για χρόνια ήταν κι ο πνευματικός του.

Ο θησαυρός του Σούσουρα ή καλύτερα οι θησαυροί του Σούσουρα γιατί είναι διάσπαρτοι στα παράλια των νησιών του Αιγαίου πελάγους  αποτελείται από χιλιάδες χρυσά νομίσματα, κοσμήματα, πολύτιμα σκεύη και πολύτιμους λίθους.

Μια από τις κρύπτες του Σούσουρα σύμφωνα με το θρύλο υπάρχει στη Λήμνο την οποία συνήθιζε να επισκέπτεται τακτικά μια και προτιμούσε την περιοχή για τα ρεσάλτα του στα πλοία .

Ευαγγελία Χ.Λιάπη

 



[1] Τον Απρίλιο του 1821 οι κάτοικοι της Σαμοθράκης όρισαν τους εαυτούς τους ελεύθερους κι αρνήθηκαν να πληρώσουν τους οφειλόμενους φόρους στους Τούρκους. Την 1η Σεπτεμβρίου του 1821 οι Τούρκοι για να τιμωρήσουν τους Σαμοθρακίτες λεηλάτησαν το νησί. Οι Τούρκοι έκαψαν τα σπίτια, άρπαξαν τα ζώα και όσοι κάτοικοι  δεν πρόφτασαν να φύγουν στα βουνά ή να εγκαταλείψουν το νησί βρήκαν φρικτό θάνατο ενώ οι γυναίκες βιάστηκαν. Τους νέους τους  πούλησαν στην  Κωνσταντινούπολη για  σκλάβους. Δώδεκα Σαμοθρακίτες οι Τούρκοι τους κρέμασαν στα κατάρτια των πλοίων για παραδειγματισμό. 
Χαρακτηριστικός είναι ο πίνακας του Γάλλου ζωγράφου  Auguste Vinchon με τίτλο Après le massacre de Samothrace που έξοχα ο καλλιτένης περιγράφει την καταστροφή.
[2] Το ημερολόγιο του Σούσουρα βρέθηκε σε κρύπτη του μοναστηριού.

Παρασκευή, 14 Αυγούστου 2015

To πανηγύρι της Παναγιάς στα Καμίνια




Το μεγαλύτερο πανηγύρι στη Λήμνο κάθε Δεκαπενταύγουστο γίνεται στο χωριό Καμίνια της Νοτιοανατολικής Λήμνου στον εορτασμό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου.
Το πανηγύρι της Παναγιάς που παλαιότερα σήμαινε το τέλος αλλά και την αρχή της κτηνοτροφικής χρονιάς αποτελούσε κι αποτελεί σημαντική κοινωνική λειτουργία αλληλοεπίδρασης των μελών της λημνιακής κοινωνίας και μοναδική ευκαιρία συνάντησης των ξενιτεμένων και ντόπιων Λημνιών, φίλων και συγγενών.
Παλαιότερο στο πανηγύρι της Παναγιάς έκλειναν οι συμφωνίες των κεχαγιάδων, ορίζονταν εμπορικές συμφωνίες καθώς και συνοικέσια.
Πολλοί πιστοί κυρίως ευσεβείς γυναίκες οι οποίες έχουν κάνει τάμα στη χάρη της και για δεκαπέντε μέρες  ήταν μαυροφορεμένες αλλάζουν τα ενδύματα τους και φορούν τα «καλά» τους. Τα «καλά» τους θα φορέσουν όμως κι όλοι οι πανηγυριώτες.
Παλαιότερα οι κεχαγιάδες προσέρχονταν στο πανηγύρι με τις λευκές τους σέλες που είχαν για τις γιορτινές μέρες κι ειδικά για την Παναγιά κι οι γυναίκες τους με αστραφτερά άσπρα μαντήλια στα κεφάλια τους.
Το πανηγύρι της Παναγιάς των Καμινίων διαρκεί  δυο μέρες. Στις 14 Αυγούστου η θεία λειτουργία ολοκληρώνεται με την περιφορά του επιταφίου ή της εικόνας της Θεοτόκου στα ασπρισμένα σοκάκια του χωριού για ευλογία και προστασία.
Ακολουθεί το πανηγύρι στην κεντρική πλατεία του χωριού με ζωντανή μουσική που παίζει λημνιακά τραγούδια κι ήχους θαλασσινούς, του Αιγαίου ενώ ο ναός παραμένει ανοιχτός καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας και προσκυνητές προσέρχονται στο ναό,  συντροφεύουν για λίγο τη Θεοτόκο, προσεύχονται στη Χάρη της, ασπάζονται τη θαυματουργική της εικόνα για να επιστρέψουν στη συνέχεια στο πανηγύρι.
Ανήμερα της Παναγιάς γίνεται η θεία λειτουργία, αρτοκλασία «υπέρ υγείας και μακροημερεύσεως» κι ακολουθεί η θεία μετάληψη των πιστών.
Το γιορτινό τραπέζι των Καμιωτών ορίζει τη μέρα αυτή αρνάκι στο φούρνο ή πετεινό με φλομάρια ενώ συνοδευτικό γλυκό του δεκαπενταύγουστου είναι  οι σαμσάδες κι κουραμπιέδες. Τις μέρες αυτές τα καμιώτικα σπίτια μυρίζουν με ανθόνερο που χρησιμοποιούν οι γυναίκες στην παρασκευή των γλυκών.
Ο Δεκαπενταύγουστος αποκαλείται «Πάσχα του καλοκαιριού» ορίζοντας τη γιορτινή ατμόσφαιρα  και καταθέτοντας την ελπίδα του στη Δέσποινα του Κόσμου, την Παναγία Θεοτόκο.
Καλή Παναγιά.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη