Κυριακή, 12 Αυγούστου 2018

Η αγιογράφηση της Κοιμήσεως της Θεοτόκου


«Σπίτια και μέσον η Παναγία κειμένη επί κλίνης νεκρά, έχουσα έμπροσθέν της σταυρωμένα τα χέρια και πλησίον της κλίνης ένθεν και ένθεν μανουάλια με λαμπάδας αναμμένας· και εις Εβραίος έμπροσθεν της κλίνης, έχων κομμένα τα χέρια, κρεμασμένα εις την κλίνην, και έμπροσθεν αυτού εις άγγελος με γυμνό σπαθί· και εις τους πόδας της ο απόστολος Πέτρος θυμιών με θυμιατόν, και εις την κεφαλήν της ο Άγιος Παύλος και ο θεολόγος Ιωάννης ασπαζόμενοι αυτήν· και γύροθεν οι λοιποί απόστολοι και οι άγιοι ιεράρχαι, Διονύσιος ο Αρεοπαγίτης, Ιερόθεος και Τιμόθεος, βαστάζοντες Ευαγγέλια και γυναίκες κλαίουσαι· επάνωθεν αυτής ο Χριστός βαστών εις τας αγκάλας του την αγίαν αυτής ψυχήν λευκοφόρον· και γύροθεν αυτού φως πολύ και πλήθος αγγέλων, και άνωθεν εις τον αέρα πάλιν οι δώδεκα απόστολοι ερχόμενοι μετά νεφελών· και εις την δεξιάν άκρην του σπιτίου ο Δαμασκηνός Ιωάννης βαστών χαρτί λέγει· «Αξίως ως έμψυχον σε ουρανόν υπεδέξαντο ουράνια». Και εις την αριστεράν ο άγιος Κοσμάς ο ποιητής βαστών χαρτί λέγει· «Γυναίκα σε θνητήν, αλλ' υπερφυώς και μητέρα θεού ειδότες» .
Τέσσερις αγιογράφοι, τέσσερις εικαστικές απεικονίσεις της Κοιμήσεως της  Θεοτόκου, έργα του 19ου και του 20ου αιώνα που βρίσκονται στον ενοριακό ναό της Κοιμήσεως της Θεοτόκου στα Καμίνια της Λήμνου. Τέσσερις απόπειρες των δημιουργών να επισκεφτούν τη Γεσθημανή την ώρα του θρήνου μετέχοντας με τα  μάτια της ψυχής τους.
Καλή Παναγιά !!!!!
Ευαγγελία Χ.Λιάπη

Σάββατο, 11 Αυγούστου 2018

Τα κάστρα, τα καμινοβίγλια και τα μουρσά της Λήμνου


Σύμφωνα με τους περιηγητές στη Λήμνο τα παλαιότερα χρόνια υπήρχαν επτά φημισμένα κάστρα. Τα κάστρα αυτά υπήρχαν στη Μύρινα (Παλαιόκαστρο), στον Κότσινα, στο Μούδρο, στον Κοντιά, στον Πλατύ και στην περιοχή της Σκάλας. Σύμφωνα με τον Αργύριο Μοσχίδη το πιο ισχυρό κάστρο όμως από όλα  ήταν το κάστρο του Κότσινα.
Τα κάστρα αποτελούσαν το βασικότερο αμυντικό σύστημα των οικισμών και λόγω των γεωγραφικών θέσεων που βρίσκονταν είχαν ενταχθεί στο φρυκτωρικό σύστημα ήδη από τα πανάρχαια χρόνια. Βοηθητικά ως προς τα κάστρα της Λήμνου υπήρχαν και τα καμινοβίγλια. Τα καμινοβίγλια ήταν κυκλικά παρατηρητήρια τα οποία άκμασαν από τον 11ο έως τον 19ο αιώνα.
Τα μετόχια που υπήρχαν στη Λήμνο και ήταν γεωργοκτηνοτροφικές μονάδες στις οποίες υπήρχε αλληλένδετη και η εγκατάσταση του οικονόμου, διέθεταν συνήθως ένα πετρόχτιστο καμίνι ή πύργο για προστασία. Το οικοδομικό συγκρότημα του μετοχιού περιλάμβανε:  ένα ναό, τα σπίτια των παροίκων, την οικία του οικονόμου, τις αποθήκες καθώς και τους στάβλους. Ένας πετρόχτιστος πύργος με κλειστό περίβολο προστάτευε τους πάροικους, τις σοδειές και τα ζώα σε περίπτωση πειρατικών επιθέσεων.
Στα νοτιοανατολικά της Λήμνου οι πύργοι αυτοί οι κάτοικοι επέλεξαν για λόγους ασφαλείας και τους έφτιαξαν υπόγειους ακολουθώντας το οικιστικό πρότυπο του λαβυρίνθου της Ηφαιστείας. Εκεί έβρισκαν καταφύγιο οι κάτοικοι σε περίπτωση κινδύνου και τρόπο διαφυγής προς τη θάλασσα. Εξωτερικά μοιάζουν με φρεάτια  αλλά δεν είναι. Οι ντόπιοι τα αποκαλούν «μουρσά». Ορισμένα από τα «μουρσά» οδηγούσαν τους κατοίκους διαμέσου υπόγειων δαιδαλωδών διαδρόμων στο πλησιέστερο καραβοστάσι. «Μουρσά» υπάρχουν σχεδόν σε όλα τα χωριά της Ανατολικής Λήμνου αλλά τα πλέον γνωστά είναι τα μουρσά της Αγιάς Σοφιάς. Στο χωριό Κοντοπούλι ενταγμένο στο σύστημα των μουρσών είναι το σημερινό υπόγειο αγίασμα που υπάρχει στα θεμέλια του Ναού της Αγίας Αναστασίας και το οποίο  οδηγούσε στη θάλασσα. Αντίστοιχο ήταν και το αγίασμα στο Κότσινα το οποίο οδηγούσε μέσω ενός δαιδαλώδους διαδρόμου σε καραβοστάσι. Στο χωριό της Καλλιόπης μυστική είσοδος  υπήρχε σύμφωνα με την τοπική προφορική παράδοση στο νεκροταφείο του χωριού. Βαθμίδες οδηγούν σε υπόγειο διάδρομο που έχουν έξοδο στον Καβαλάρη. Συχνά εντοπίζονται η  είσοδος ή  η έξοδος των μουρσών. Με τα χρόνια οι υπόγειες διακλαδώσεις «θάφτηκαν» κυρίως από κατολισθήσεις κι έτσι δύσκολα εντοπίζεται η στοά που τα ενώνει.
Σήραγγες υδραγωγείων, υπόγειες στοές και καταφύγια υπάρχουν διάσπαρτα κρυμμένα στο υπέδαφος της Λήμνου ως μάρτυρες του παρελθόντος της.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη



Δευτέρα, 30 Ιουλίου 2018

Το λημνιακό ζαχαροπλαστείο «Pastroudis» της Αλεξάνδρειας


Το ζαχαροπλαστείο «Παστρούδης» υπήρξε ένα από τα τρία[1]  υπερπολυτελή και κοσμοπολίτικα ζαχαροπλαστεία της Αλεξάνδρειας καθώς και σημείο συνάντησης και αναφοράς κατά την περίοδο του μεσοπολέμου.
Ο «Παστρούδης» λειτούργησε για πρώτη φορά το 1923 ως αρτοποιείο από το Γεώργιο Παστρούδη Αιγυπτιώτη από το χωριό Καμίνια της Λήμνου. Το αρτοποιείο καταλάμβανε ολόκληρο τετράγωνο στην οδό Fouad. Βρισκόταν  στην οδό Fouad[2] στον αριθμό 39 και συνόρευε με τον κινηματογράφο Αμίρ ενώ η μια πλευρά του κτιρίου έβλεπε προς το σιδηροδρομικό σταθμό της Αλεξάνδρειας. Εξωτερικά  την πρόσοψη του κτιρίου ο Παστρούδης είχε διακοσμήσει με ανάγλυφες αρχαιοελληνικές κολώνες θέλοντας να ενημερώνει υπερήφανα τους πελάτες του για την ελληνική καταγωγή του.
Αρχικά, από το 1923 έως το 1930 όταν τη διεύθυνση είχε ο Γεώργιος Παστρούδης λειτούργησε αποκλειστικά και μόνο ως αρτοποιείο και εστιατόριο. Το 1930 όμως που πέρασε στα χέρια του γιου του, του  Αθανασίου έγινε ανακαίνιση και το αρτοποιείο εξελίχτηκε σε ζαχαροπλαστείο. Ο Αθανάσιος Παστρούδης[3] ο οποίος είχε σύζυγο του μια Ελβετίδα, τη  Γαβριέλα, έδωσε στο ζαχαροπλαστείο του μια κοσμοπολίτικη ατμόσφαιρα διακοσμίζοντας το με ξεχωριστά  και μοναδικά για την αισθητική τους αντικείμενα. Έργο τέχνης θεωρήθηκε το μαρμάρινο μπαρ που διέθετε.
Το ζαχαροπλαστείο «Παστρούδης» ξεχώριζε για τα κέικ σοκολάτας, τις πάστες, τα γευστικότατα σοκολατάκια του αλλά κυρίως για  τα σορμπέ[4] του με φρούτα τα οποία οι θαμώνες του τα προτιμούσαν για να ξεδιψάσουν τις πολύ ζεστές ημέρες του καλοκαιριού.
Στον «Παστρούδης» εκτός από το αρτοποιείο, το ζαχαροπλαστείο,  υπήρχε επίσης αίθουσα για το απογευματινό τσάι και τον καφέ, μπαρ και σαλόνι χορού καθώς κι εστιατόριο με γκουρμέ πιάτα. Πολλοί Λημνιοί εργάστηκαν στον κοσμοπολίτικο πολυχώρο του Παστρούδη.
Κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1940 στο εστιατόριο «Παστρούδης» συχνά γευμάτιζε ο βασιλιάς της Αιγύπτου Farouk.
Ο «Παστρούδης» υπήρξε το δημιούργημα ενός ευφυή Καμιώτη Λημνιού που μετανάστευσε από νωρίς στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου και δημιούργησε ένα πρότυπο κοσμοπολίτικο  ζαχαροπλαστείο  ενώ ευεργέτησε το χωριό και το νησί του όποτε υπήρξε ανάγκη.
Ευαγγελία Χ.Λιάπη




[1]Παστρούδης, Αθηναίος,  Τριανόν. Υπήρξαν τα τρία υπερπολυτελή και κοσμοπολίτικα ζαχαροπλαστεία της Αλεξάνδρειας της Αιγύπτου.
[2]Rue Fouad 1, στον αριθμό 39.
[3]Ο Αθανάσιος Παστρούδης από το χωριό Καμίνια της Λήμνου υπήρξε ένας από τους πιο δυναμικούς και δημιουργικούς Αιγυπτιώτες Λημνιούς. Υπήρξε ξεχωριστή προσωπικότητα της λημνιακής κοινότητας της Αλεξάνδρειας καθώς κι ευεργέτης και χορηγός σε πολλά έργα που έγιναν στα Καμίνια.
[4]Σορμπέ=Παγωμένο επιδόρπιο γλυκό. Μοιάζει με το παγωτό αλλά δεν περιέχει στα συστατικά του γάλα.Το καλοκαίρι οι πελάτες του «Παστρούδη» έκαναν ουρά για να απολαύσουν το αγαπημένο τους σορμπέ.