Κυριακή, 15 Ιουλίου 2018

Η συγκοινωνία της Λήμνου στα χρόνια του μεσοπολέμου


Τα πρώτα βενζινοκίνητα οχήματα που κυκλοφόρησαν στη Λήμνο ήταν  στις αρχές της δεκαετίας του 1920.Αυτά τα οχήματα ήταν και τα πρώτα λημνιακά λεωφορεία[1]που διέσχισαν το κακοτράχαλο έδαφος του νησιού για να εξυπηρετήσουν τους κατοίκους. Αρχικά ήταν  μικρά ιδιωτικά οχήματα 14αρων θέσεων κυρίως ευρωπαϊκής κατασκευής.
Κατά τα έτη 1920-1925 θα εμφανιστούν  οι πρώτες διατάξεις οι οποίες θα καθορίζουν την κυκλοφορία αυτών των οχημάτων. Πρόκειται για τις  διατάξεις : Ν.Δ. 24812 Σεπτεμβρίου 1922 καθώς και το Π.Δ. 715 Οκτωβρίου 1925.
Στη Λήμνο το 1924, η διαδρομή Κάστρου –Μούδρου γινόταν με το βενζινοκίνητο αυτοκίνητο του Δ.Τάρου. Το όχημα έφερε το όνομα «Ατρόμητος[2]». Το λεωφορείο 14 θέσεων ξεκινούσε στις 6.45 π.μ. από το Μούδρο, διερχόταν από τη γέφυρα του Βάρους στις 7.10 π.μ., από το Λειβαδοχώρι στις 7.30 π.μ. και έφτανε στο Κάστρο στις 8.30 π.μ. Το δρομολόγιο επιστροφής στο Μούδρο γινόταν με αναχώρηση από το Κάστρο στις 3.45 μ.μ. και με ενδιάμεσες στάσεις στο Λειβαδοχώρι και το Βάρος.
Το κόστος του εισιτηρίου ήταν 15 δραχμές για τη διαδρομή Μούδρο-Κάστρο ενώ για τη διαδρομή Λειβαδοχώρι-Κάστρο στοίχιζε 10 δραχμές.Η τιμή του εισιτηρίου ήταν ιδιαίτερα υψηλή.
Στα 1925 ένα άλλο βενζινοκίνητο όχημα το «Εξπρές» πραγματοποιούσε τη διαδρομή Μούδρο –Πλάκα. Όταν μάλιστα στο κακοτράχαλο δρόμο Κοντοπούλι –Πλάκα ο οδηγός του «Εξπρές» έχασε τη ρεζέρβα του οχήματος του(η οποία συνήθως βρισκόταν στο πίσω μέρος του οχήματος) ο ιδιοκτήτης με δημοσίευση του σε τοπική εφημερίδα προσέφερε το ποσό των 200 δραχμών σε όποιο έβρισκε και παρέδιδε τον τροχό.
Στα 1926-1927 τη διαδρομή Πορτιανού –Κάστρου εκτελούσε το συνεταιρικό  όχημα των Δ.Μόσχου και Π.Βασιλείου. Το όχημα καθώς ήταν μεταχειρισμένο και πολύ παλιό γρήγορα αποσύρθηκε. Στην ίδια γραμμή Πορτιανού-Κάστρο το 1929 μπήκε το όχημα «Βύρωνας» του Ευριπίδη Κρικελαϊδη[3].
Οι ιδιοκτήτες λεωφορείων στη Λήμνο στα 1928 με επιστολή τους στην εφημερίδα ΛΗΜΝΟΣ διαμαρτύρονται για την κατάσταση που βρίσκεται το οδικό δίκτυο καθώς και των δυσκολιών που αντιμετώπιζαν εξαιτίας της έλλειψης μέτρων.
Οι ιδιοκτήτες οχημάτων που υπογράφουν την επιστολή διαμαρτυρίας είναι οι : Δ.Τάρος, Σ.Χαψής, Β.Μπανανής, Ν.Μπαλτζής, Ν.Μπιζάς, Ι.Ψυχολάρης, Κ.Αναγνωστέλλης,  Στ.Αγγελοκαστρίτης, Ε.Αγγελίδης, Δ.Βαφειάδης.
Χαρακτηριστικά αναφέρονται στη λειτουργία πεταλοποιείου και καροποιείου κοντά στο παλαιό χάνι και καθώς απουσίαζε το πεζοδρόμιο οι εργασίες γίνονταν εντός του οδοστρώματος με αποτέλεσμα ο οδηγός του λεωφορείου να αναγκάζεται να σταματήσει καθώς ο πεταλωτής ευγενικά του ζητούσε: «Παρακαλώ ένα λεπτό να περάσω ένα καρφί ακόμη στο γάδαρο ή να ρίξω ένα σίδερο σε ένα τροχό».
Ευαγγελία Χ.Λιάπη






[1] Λεωφορείο=Λεώς(λαός)+φέρω
[2] Παλαιότερα θεωρούσαν απαραίτητο τα οχήματα να φέρουν κι αυτά ονόματα.Με το όνομα «Ατρόμητος» υπήρχε και πλοίο το οποίο την ίδια χρονιά έκανε το  δρομολόγιο Λήμνο-Μυτιλήνη.
[3] Το όχημα «Βύρωνας» είχε αγοραστεί μεταχειρισμένο από τον Δ.Τάρο.

Πέμπτη, 7 Ιουνίου 2018

Η πλατεία, το «μεγ’ντάν»


Ο σημαντικότερος χώρος σε κάθε χωριό της Λήμνου μετά το σχολείο και την εκκλησία είναι η πλατεία του χωριού.Το «μεγ’ντάν» όπως το αποκαλούσαν.
Στην πλατεία γίνονταν οι συναντήσεις των συγχωριανών όταν συνέβαιναν σημαντικά γεγονότα και έπρεπε να ενημερωθούν και να πάρουν αποφάσεις. Στην πλατεία συγκεντρώνονταν για να διασκεδάσουν, να συν φάγουν  και να χορέψουν.
Το «μεγ’ντάν», η πλατεία στα λημνιακά χωριά θα αποτελέσει το ουσιαστικότερο πολεοδομικό στοιχείο που θα ενώσει τους παλιούς μαχαλάδες των χωριών και θα ορίσει την καρδιά του χωριού έτσι ακριβώς όπως ήταν και στην προϊστορική Πολιόχνη.
To «μεγ’ντάν» είναι η συνέχεια της «αρχαίας αγοράς», του ιερού χώρου όπου οι πολίτες συγκεντρώνονται για τα κοινά.
Η πρόσβαση στην πλατεία  των λημνιακών χωριών πραγματοποιείται συνήθως από τουλάχιστον δυο κύριους άξονες. Οι είσοδοι, οι πύλες στο χώρο βρίσκονται σε νοητές γωνίες ενώ σε κάποιες πλατείες μια κλίμακα μπορεί να λειτουργεί επικουρικά όπως συμβαίνει στο Κοντοπούλι και στα Καμίνια.
Τα παλαιότερα χρόνια και ιδιαίτερα κατά τα χρόνια του μεσοπολέμου τα καλοκαίρια στις πλατείες των χωριών της Λήμνου οι Αιγυπτιώτες πλήρωναν ορχήστρες οι οποίες έπαιζαν μουσική από το μεσημέρι και διασκέδαζαν τους λημνιούς. Πρωταγωνιστής φυσικά ήταν ο λυράρης ο οποίος έπαιζε τους καημούς και τα βάσανα του κεχαγιά.
Τα σημαντικότερα καλοκαιρινά μουσικά δρώμενα συνέβαιναν στα χωριά  Λιβαδοχώρι  και στον Κορνό.
Ιδιαίτερα το χωριό Λιβαδοχώρι φημιζόταν ως ένα «γλετζέδικου» χωριό καθώς στα κυριακάτικα καλοκαιρινά γλέντια του αποτελούσαν παράδοση και μαζεύονταν εκεί όλη η Λήμνος για να διασκεδάσει.
Η πλατεία αποτελεί τον «καθρέπτη» των χωριών καθώς  δηλώνει την ταυτότητα των ανθρώπων του, της πολιτιστικής τους κατάστασης, της αισθητικής τους  και των αναγκών τους.
Ο κυκλοτερής τρόπος με τον οποίο όριζαν παλαιότερα την πλατεία τους απαντούσε σε μία βασική ανάγκη σύστασης και διαμόρφωσης της συλλογικότητας που ένοιωθαν και καθώς άλλαξαν τα συναισθήματα και οι ανάγκες άλλαξε και η μορφή της λημνιακής πλατείας.
Ευαγγελία Χ. Λιάπη